شهید صدر هم معرفت قرآنی و هم روش آن را تولید می‌کند

بازدیدها: 84

تصویر گفتگو در برنامه مصیر شبکه 4 مرداد ماه 1399

حجت الاسلام بهمنی در برنامه مصیر گفت: شهید صدر به دنبال تولید دانش و روش تولید دانش است. کمتر کسی هست که به این دو به موازات هم پرداخته باشد. به گزارش خبرگزاری مهر، بیست و چهارمین قسمت از فصل جدید از برنامه‌ی تلویزیونی «مصیر» کاری از گروه اجتماعی شبکه چهار سیما، با موضوع «نظریه پردازی قرآن بیان از دیدگاه شهید سید محمدباقر صدر» با اجرای محمدمهدی ابراهیمی نصر روی آنتن رفت.

مهمانان این قسمت از برنامه، سید هدایت جلیلی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و حجت الاسلام سعید بهمنی، قرآن‌پژوه و رئیس دفتر جامعه و دفتر نظارت و ارزیابی جامعه مدرسین بودند.

حجت الاسلام بهمنی در خصوص جایگاه شهید صدر در اندیشه اسلامی گفت: در آثار شهید صدر میبینیم که علوم زمان خود را می داند و تحلیل میکند. شهید صدر به دنبال تولید دانش و روش تولید دانش است. کمتر کسی هست که به این دو به موازات هم پرداخته باشد.

جلیلی در خصوص امتیازات شهید صدر توضیح داد: شهید صدر ذوابعاد است. در همه حوزه ها نواندیش و نوآور است. در مرزهای دانش حرکت کرده است و نه در درون محدوده های دانش. شهید صدر در تفسیر هم نوآوری داشته است؛ هم در روش تفسیر و هم فرآورده و محتوای تفسیر. کوشش های ایشان در مقام تاسیس بوده و نسبت به موضوعات رویکرد و رهیافت جدید دشته اند. شهید صدر ضمن تکیه بر سنت، فراتر از آن هم قدم بر می دارد.

حجت الاسلام بهمنی درباره ی نوآوری های شهید صدر در مطالعات قرآنی بیان کرد: در نوآوری های شهید صدر به طور خاص از نظریه استخلاف میشود نام برد. نظریه استخلاف در برابر امانیسم صورتبندی میشود. انسان سه ارتباط دارد؛ با خودش، دیگران و طبیعت. شهید صدر در استخلاف چهار بعد ارتباطی مشخص میکند. مستخلفی وجود دارد؛ یعنی خداوند بشر را برای خلافت در زمین برگزیده و سه ارتباط دیگر که با اومانیسم یکسان است. بعد ارتباطی با خداوند تعیین کننده ی سه ارتباط دیگر است. نوآوری دیگر نظریه استیمان است یعنی خداوند، خلافت و توانایی ارتباط را به انسان امانت داده است. این دو نظریه ما را از اومانیسم و تبعاتش جدا می‌کند و نقطه ی متمایز ما از سایر اندیشه هاست.

جلیلی ادامه داد: به نظر من نوآوری مهم ایشان در تفسیر، که سایر نوآوری ها به نوعی فرزند آن هستند، بحث روش ایشان است که به نام تفسیر موضوعی میشناسیم. روش ایشان حتی در فرقه ها و کشورهای مختلف مورد استقبال قرار گرفت. قبل ایشان کسانی بوده اند که نگاه موضوعی داشته باشند اما در مقام نظریه پردازی و تاسیس روش نبوده است. روش تفسیر موضوعی با نام شهید صدر عجین شده است.»
دکتر جلیلی در خصوص تفاوت روش تفسیر موضوعی شهید صدر و سایر تفسیرهای موضوعی شرح داد: «روایت ها از تفسیر موضوعی متفاوت است. دو دسته وجود دارد؛ روایت تنگ و روایت فراخ. روایت تفسیر موضوعی شهید صدر، روایت تنگ است. یعنی تخصصی تر و فنی تر است. روایت شهید صدر نخبه گرا، نوگرا، نوآور، فنی و نیازمند روش و مبانی و سازوکار است. روایت های فراخ چنین الزاماتی ندارد. یک طیف وجود دارد که یک سر آن شهید صدر است و یک سر دیگر دیدگاه کسانی مثل استاد محمدکاظم شاکر تفسیر موضوعی را در سطح یک سبک میدانند. میگویند تفسیر موضوعی به اقتضا مخاطب و علائق مفسر است. یک روش تفسیر داریم و یک روش تدوین تفسیر داریم. اگر تفسیر موضوعی را سبک بدانیم، آن را روش تدوین میدانیم. ولی در آثار شهید صدر به عنوان مبدع روش تفسیری، شاخصه ها و ویژگی های تفسیر موضوعی در سطح روش و مبانی و سازوکار است. درمیانه این طیف هم نظریات دیگری وجود دارد. تفسیر موضوعی از سنت تفسیری ما گسسته نیست و ادامه آن است. ماقبل تفسیر موضوعی و تفسیر موضوعی، برهه ای وجود دارد که تفسیر موضوعی در حال شکل گیری است مثل تفسیر المیزان که ترتیبی است اما درون خود شامل تفسیر موضوعی هم میشود.

حجت الاسلام بهمنی درباره ی فرآیند نظریه پردازی در اندیشه شهید صدر شرح داد: از بررسی سخنان و آثار شهید صدر به نه فرآیند رسیده ایم. شهید صدر از مسئله شناسی آغاز می کند. مرحله دوم پیشینی شناسی است که هم پیشینه مسئله و هم پیشینه آورده های بشر مهم است. مرحله سوم هدف گذاری نظریه و رسالت هاست. مرحله چهارم طرح سوال و مرحله بعد فرضیه سازی است و بعد استنطاق آغاز می شود یعنی به سراغ داده های قرآن می رود تا مدلول های تفسیری را درباره ی مسئله ای که می خواهد حل کند پیدا کند. گزاره ها ممکن است با پیشینه هماهنگ باشند یا نباشند، در این مرحله باید بررسی شود که در کدام قسمت متفاوت است. مرحله بعد صورت بندی نظریه آغاز میشود و به ترکیب مدلول های تفسیری میپردازد. مرحله آخر هم تدوین و ارائه تفسیر است. کسی که میخواهد براساس معرفت قرآن دانش را شکل دهد سراغ قرآن می رود شهید صدر این مراجعه به قرآن را در تفسیر موضوعی روش سازی میکند. سوال شهید صدر مسائل بشری است و نه مسائل خرد. شهید صدر میگوید میخواهم حقائق الکبری را تبیین کنم. کتاب نظریه سنت های تاریخی که نمونه ی عملی روش ایشان است و ۱۲۰ سوال طرح میکند ولی سوالات نظریه نیستند.

جلیلی ادامه داد: روایتی که شهید صدر دارد، از سایر روایت ها فاصله دارد. تفسیر موضوعی شهید صدر دو رکن معرفتی دارد. رکن درونی که قرآن است و رکن بیرونی که معارف بشری است. اساس دیدگاه ایشان این است که بین این دو رکن گفت و گو ایجاد کند. تفسیری که در آن رکن بیرونی کمرنگ باشد از محتوا تهی میشود. از نظر شهید صدر باید از زیست جهان خود آغاز کنیم و به متن حرکت کنیم. سایر تفسیرها از متن شروع می شود و در متن سیر می کنند یا نهایتاً به زیست جهان میرسند. زیست جهان معیشت فردی و جمعی ما و دانش ها و معارفی است که داریم. مسئله هایی که شهید صدر مطرح میکند برخاسته از زیست جهان است. ما باید در زیست جهان غور کنیم و تسلط بیابیم.

جلیلی در خصوص دغدغه اصالت تفسیر تشریح کرد: «دو رکنی بودن به این معنا نیست که در پاسخ به این دو مراجعه می کنیم بلکه به این معناست که روش پژوهشی و تفسیر دو رکن دارد. ما از قرآن می پرسیم و پاسخ میگیریم. پرسش ها از ساحت معیشت و معرفت ما ایجاد میشود. اگر غور نکنم به پرسش های بزرگ و اصلی نمی رسیم. پرسش ها تابع نوع معیشت و سطح معرفت ماست پس سمت و سو دارند. تفسیر موضوعی تفسیر عصری است. در بحث جدیدی که به دنبال کاربردی سازی تفسیر و مطالعات قرآنی است، تفسیر موضوعی مناسب ترین روش است.

حجت الاسلام بهمنی در پایان گفت: مسائل شهید صدر مقیاس جهانی و تمدنی دارد. ایشان در سطح گزاره ای دانش تولید نمی کنند. شهید صدر به دنبال مبانی پارادایمی و سطح وسیعی از دانش است. ایشان به طور خاص در بخش نظریه هدف گذاری میکنند و مسئله شان نظریات کلان است.

در میان برنامه بخش هایی مانند معرفی کتاب، خاطراتی از ایشان و… پخش شد.

مجموعه ی «مصیر» به تهیه کنندگی کاوه امیری جاوید و پژوهشگری هدی محمدی و اجرای محمدمهدی ابراهیمی نصر در گروه اجتماعی شبکه چهار سیما تولید می‌شودو یکشنبه ها ساعت ۲۱ روی آنتن می رود.

برای مشاهده ویدئوی گفتگو روی تصویر بالای صفحه کلیک کنید یا آن را از طریق نشانی زیر در تلوبیون ببینید:

https://www.telewebion.com/episode/2332223 

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان» منتشر شد

  • دسته: یادداشت
  • سعيد بهمنی
  • بازدید: 236 views

بازدیدها: 41

http://www.isca.ac.ir/Portal/picture/?654625/2

کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان؛ رهیافت‌های توسعه روش نظریه پردازی قرآن بنیان سیدمحمدباقر صدر» به قلم حجت الاسلام والمسلمین سعید بهمنی از محققان پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.

به گزارش پرتال جامع علوم و معارف قرآن، در معرفی این کتاب عنوان شده است: آیت الله سیدمحمدباقر صدر با احیای تفکر اجتهادی شیعی به نظریه‌پردازی در قرآن کریم رو آورد و برای آن روشی خاص از تفسیر موضوعی را صورت بندی کرد. ویژگی روش وی انتاج نظریه است. کتاب حاضر به بررسی تحلیلی و انتقادی روش یاد شده و طرح مدل مفهومی هر یک از مراحل آن می‌پردازد؛ چنان‌که پس از بیان مزایا و کاستی های هر مرحله، رهیافت های توسعه آن همراه با مدل مفهومی توسعه یافته مرحله ها را نیز ارائه می کند. در پایان دو مدل جامع «مدل مفهومی نظریه‌پردازی براساس بیانات شهید صدر» و «مدل مفهومی نظریه‌پردازی براساس بیانات شهید صدر» و «مدل مفهومی توسعه‌یافته نظریه پردازی» شکل می گیرد.

مطالب این کتاب در سه بخش کلیات و مفاهیم، مقایسه روش‌های تفسیر موضوعی و بررسی، نقد و رهیافت‌های توسعه روش تفسیر موضوعی ارائه شده است.

کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان» در ۳۶۵ صفحه و با قیمت ۴۵ هزار تومان از سوی انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وارد بازار نشر شده است.

منبع:تولید محتوای پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

برگزاری کارگاه «روش نظریه‌پردازی در علوم اجتماعی از دیدگاه شهید صدر» در دانشگاه فردوسی مشهد

بازدیدها: 10

Image result for ‫شهید سیدمحمدباقر صدر‬‎عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان روش نظریه پردازی در علوم اجتماعی برگرفته از دیدگاه شهید صدر گفت: در نخستین مرحله، مسئله شناسی حائز اهمیت است که مدل مفهومی مسئله شناسی، محورهای شناخت مسائل کلان، گزینش مسئله ای راهبردی، پیامدشناسی مسئله، احراز اهمیت راهبردی مسئله و تبیین مسئله است.

به گزارش پایگاه خبری ـ تحلیلی طلیعه به نقل از وسائل، حجت الاسلام والمسلمین سعید بهمنی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در نشست روش نظریه پردازی در علوم اجتماعی از دیدگاه شهید صدر که در آمفی تئاتر دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، به مروری بر جریان اسلامی سازی علوم در ایران پرداخت.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

نشست علمی پژوهشی «روش شناسی حل مسأله در منظومه روش شناسی تفسیر پیشرفت نگر»

بازدیدها: 9

نشست علمی پژوهشی «روش شناسی حل مسأله در منظومه روش شناسی تفسیر پیشرفت نگر» از سلسله پیش نشست های اولین کنفرانس قرآن پژوهی پیشرفت و روش شناسی تفسیری در تاریخ ۹ اسفند ۹۵ در محل مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد) برگزار شد. در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین سعید بهمنی، قرآن‌پژوه و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به ارایه بخشی از تلاش‌های علمی خود در تکمیل نظرات شهیدصدر پرداخت و با اشاره به کار بزرگی که شهید صدر در روش استنطاق از قرآن در دهه‌های گذشته داشته است گفت: کسی که تفسیر ترتیبی می‌نویسد عمدتا مسئله بیرونی ندارد لذا در طول تاریخ تفسیر شاهد هیچ نوع نمونه‌ای برای تفسیر مسئله‌محور نیستیم.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

نشست علمی عليت و علم تاريخ

بازدیدها: 9

چهارشنبه 21/ 3/ 1392 نشست علمی «عليت و علم تاريخ» با کارشناسی دکتر فتحعلی‌خانی استاديار فلسفه و كلام پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و حجت الاسلام بهمنی عضو هيات علمي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي  در سالن نشست‌های علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در قم برگزار شد.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

بررسی و تحليل روش‌شناسی شهيد صدر ره در تفسير موضوعی

بازدیدها: 9

روز شنبه 16/ 10/ 1391 نگارش مقاله «بررسی و تحليل روش‌شناسی شهيد صدر ره در تفسير موضوعی» از سلسله مقالات بررسی و نقد منابع روش‌شناسی تفسير به قلم حجت‌الاسلام سعيد بهمنی به پايان رسيد.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)