سفارش دهنده: کمیسیون پژوهش‌های قرآنی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی

زمان تحویل: بهار / ۱۳۸۸

چکیده:

شاخص‌های مطلوب قرآنی

(دفتر سوم: گزینش شاخص‌ها)

دفتر سوم شاخص‌های مطلوب قرآنی به گزینش شاخص‌های اختصاص یافته است. در دفتر دوم به استخراج معرّف‌های به دست آمده از کتاب و سنّت پرداخته شد و هر یک به همراه مستندات آن تدوین شد. به رغم اینکه هر یک از معرّف‌ها صلاحیت اینکه به عنوان شاخص در نظر گرفته شوند را دارند، ولی نمی‌توان همة آنها را شاخص دانست، چرا که فراوانی شاخص‌ها سنجش را ناممکن می‌سازد. ناگزیر باید به تلخیص و غربال معرّف‌ها پرداخت. در این دفتر ابتدا ملاک‌های بازنگری، تلخیص و غربال معرّف‌ها تدوین و سپس فرایند آن طی شده است. آنچه به دست آمده معرّف‌هایی هستند که به عنوان شاخص پیشنهاد شده‌اند. شاخص‌هایی که منبع آن قرآن کریم و سنّت معصومان بوده است. اگر مسیری را که در تعیین شاخص‌ها طی شده درست باشد، می‌توان این شاخص‌ها را که متخذ از نص کلام معصوم است،‌ متکی بر عصمت دانست. شاخص‌ها در سه حیطة شناختی، عاطفی و رفتاری در نظر گرفته شده و حیطة شناختی نیز به نوبة خود به سه حیطة آگاهی، بینشی ـ اعتقادی، و مهارتی تقسیم شده است.

شاخص‌های به دست آمده در حیطة شناختی (آگاهی) [۸ شاخص] عبارتند از:‌ آگاهی از پیشگویی‌های قرآن، اخبار آخرت، اخبار و قصص گذشتگان، مثل‌های قرآنی، زبان قرآن ـ عربی ـ، احکام بیان شده در قرآن، در بارة قرآن، وجود نسخ.

حیطة شناختی (بینشی ـ‌اعتقادی) [۸ شاخص]: نزول قرآن از جانب خدا، ایمان،‌ محفوظ بودن قرآن از تحریف و هر گونه کژی و خطا، جامع بودن،‌مانند ناپذیری، هدایت‌گری، شفاء، فرض ـ واجب بودن ـ .

حیطة شناختی (مهارتی) [۶ شاخص]: قرائت،‌موعظه با قرآن، گوش فرادادن به قرآن، آموزش قرآن، تدبر، حفظ

حیطة عاطفی و احساسی[۷ شاخص]: احساس شادی از بشارت‌های قرآن، ترس از خدا در تعامل با قرآن، خشوع ـ نرمش درونی ـ ، تثبیت و آرامش،‌ زیبایی قرآن، دوست داشتن قرآن، احساس عظمت قرآن

حیطة رفتاری[۱۲ شاخص]: قرائت مستمر، تذکر ـ متذکر شدن ـ ، تمسک به قرآن،‌موعظه با قرآن، تدبر، گوش دادن به قرآن،‌حفظ،‌ پرسشگری، یادگیری قرآن، استفاده از قرآن در گفت و گوی روزمره، استشفاء از قرآن، توسل به قرآن.

سفارش دهنده: کمیسیون پژوهش‌های قرآنی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی

زمان تحویل: بهار/  ۱۳۸۸

این طرح به سفارش مرکز پاسخدهی به پرسش‌های دینی در سال ۱۳۸۲ با همکاری تعدادی از دانش‌آموختگان حوزه و دانشگاه انجام شد. نتایج تحقیقات از طریق مرکز یادشده به دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تحویل شد.

این پژوهش در سال ۱۳۸۲ به سفارش ستاد ملی پاسخدهی به پرسش‌های دینی انجام شد.

سفارش دهنده: کمیسیون پژوهش‌های قرآنی شورای عالی انقلاب فرهنگی

زمان تحویل: بهار / ۱۳۸۸

چکیده

دفتر نخست: کلیّات و شیوه‌نامه

این دفتر با هدف تبیین کلیات و شیوه‌نامة تعیین شاخص‌های مطلوب قرآنی برگرفته از کتاب و سنّت تدوین شده است. برای این منظور مباحث مربوط در سه بخش سامان‌دهی شده است. در بخش نخست یعنی کلیات طرح، عنوان تفصیلی و علمی طرح، هدف و مخاطبان طرح، مفهوم واژة شاخص، مراد از معنی شاخص در این تحقیق، ضرورت تعیین شاخص‌های نگرش به قرآن کریم، ضرورت و نقش مطالعه در بارة نگرش‌های قرآنی مورد بحث قرار گرفته است. همچنین پیشینة سنجش دینداری گزارش شده است.  در بخش دوم پس از بحث در بارة چیستی نگرش، نمونه‌ای از سنجش متغیّرهای کیفی با استفاده از متغیرهای کمیّت‌پذیر در کلام معصومان E مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. روایت گزارش شده نشان می‌دهد که سنجش عوامل کیفی در تعالیم معصومان E وجود دارد و عقیدة کسانی که مؤلفه‌های دینداری و از جمله نگرش به قرآن کریم را غیر قابل سنجش می‌دانند قابل پذیرش نیست. سپس جایگاه قرآن به مثابة غنی‌ترین منبع برای دست‌یابی به معرّف‌های نگرش به قرآن تبیین گردیده و آنگاه بر این مطلب تصریح شده است که برای دست‌یابی به معرّف‌های نگرش به قرآن منابع دیگری نیز وجود دارد. در نهایت در بخش سوّم به شیوه‌شناسی استخراج شاخص‌های از کتاب و سنّت پرداخته شده؛ و در آن اقسام نگرش، نمونه‌های نگرش به قرآن، نمونة معرّف‌ها، و الگوی مناسب برای مطالعه در این باره مورد توجه قرار گرفته است. همچنین شیوة گردآوری اطلاعات و نیز روش و مراحل استخراج معرّف‌های قرآنی با استفاده از دو منبع کتاب و سنّت به تفکیک بیان گردیده است. از آنجا که روایات سندیّت قرآن را ندارند و نیاز به پالایش اخبار وجود دارد ضوابط عدم اعتبار معرّف‌های به دست آمده از روایات مشخص شده است.

Abstract

The purpose of this office explaining Shyvhnamh Overview and indicators to determine optimal from books and Qur’anic tradition has been developed. Topics related to this purpose is organizing three parts. In the first part means the General Plan، a Detailed and scientific plan، purpose and audience design concept Vazhh index، meaning the index means the research necessary to determine the attitude indicators Holy Qur’an، the necessity and role of Arab attitudes Qur’anic study were discussed is. The professional experience of religiosity measure is reported. In the second part of the Arab debate is the attitude، an example of qualitative variables measured using variables Kmytpzyr  review is anPalyzed. Story reported that the teaching EBrief Ma’sumi   there Qydh those components of Equality assessment factors Ma’sumi  religiosity and attitude to the Qur’an is considered non-measurable is not acceptable. Then place the Quran Msabh Ghnytryn source to achieve reagents been determined attitude to the Qur’an and then stipulated that this is the attitude of reagents to achieve the Quran are additional resources. Finally in the third Shyvhshnasy indices extracted from the book and paid tradition، and the al attitude، attitude to the Qur’an samples، sample referral، and appropriate model to study about this has been considered. Shyvh also gathering information and extraction methods and reagents Qur’anic stages، using two sources books and tradition has been expressed separately. Because the narratives do not have the authenticity of Quran and the need for news، rules of refining reagents obtained credit validity is demonstrated.