دو سیره حسنه

بازدیدها: 29

در برخی جلسات میان روحانیان شاهد دو سیره مطلوب و ستودنی در رفتار یکی از اعضا بوده‌ام. معمولا اظهار نظرهای وی در جلسات از محتوا و عمق بیش‌تری برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که هر گاه وقت او به پایان می‌رسد، مایلم وقت او افزوده شود تا فرصت لازم برای ارائه کامل دیدگاه‌های خود را داشته باشد. 

فرصتی پیش آمد و بابت ارائه نظرات عمیق و مفید از او تقدیر کردم. او در باره این مطلب گفت: سال‌ها پیش پدر ایشان به وی دو توصیه کرده که همواره آن‌ها را رعایت می‌کند:

یکم ـ هرگز بدون مطالعه سخن نگوید؛

دوم ـ هرگاه خواست تدریس کند؛ از یک استاد ـ مراجع معظم تقلید دامت برکاتهم ـ اجازه بگیرد.

او می‌گوید از آن زمان تا کنون بدون مطالعه و آگاهی لازم سخن نمی‌گوید. همچنین نقل می‌کند که برای تدریس، کتاب کفایه مرحوم آخوند را برمی‌دارد و نزد یکی از مراجع عظام می‌رود. به او عرض می‌کند: قصد دارم کفایه تدریس کنم، کتاب را آورده‌ام تا از من امتحان بگیرید؛ اگر در آزمون قبول شدم، اجازه دهید تدریس کنم. او افزود، عرض کردم: اجازه را برای ترویج خود نمی‌خواهم، بلکه تنها میان من و شما می‌ماند، تنها می‌خواهم تدریس من با اجازه شما باشد. آن مرجع عالیقدر می‌گوید: مدتهاست شما را زیر نظر دارم؛ نیازی به امتحان نیست. شما باید تدریس کنید. سپس به یکی از فرزندانشان می‌سپارند با مدرسه آیت‌الله گلپایگانی رضوان الله تعالی علیه  تماس گرفته و محلی برای تدریس وی در نظر بگیرند. 

من درس‌های او و مباحثات طلبگی وی را ندیده‌ام؛ با وجود این، اظهارنظرهای پرمحتوا و عمیق وی که آگاهی کافی او در باره موضوعات مورد بحث را نشان می‌دهد، می‌تواند نشان از تدریس با کیفیت این استاد باشد. 

دو سیره یادشده برای هر طلبه‌ای آموختنی و توصیه پدر بزگوار ایشان رحمه الله علیه رسم طلبگی است. این سیره حسنه علمی برای هر دانش‌آموخته حوزوی لازم و مفید است.  (نوشته شده در ۲/ ۸/ ۱۳۹۹)

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

انتشار مقاله « خوانش انتقادی استنطاق و کاربست آن در نظریه شهید صدر»

بازدیدها: 35

مقاله «خوانش انتقادی استنطاق و کاربست آن در نظریه شهید صدر» در مجله پژوهشهای دوره ۲۵، شماره ۹۵ تابستان ۱۳۹۹ منتشر شد. چکیده مقاله از این قرار است: نبود روش‌های نو و پیش‌رفته در برداشت از قرآن کریم و منابع دینی یکی از کاستی‌های اساسی مطالعات دینی به ویژه نظریه‌پردازی به منظور حل مسایل روز است. شهید صدر در زمره اندک عالمان برجسته‌ایست که از روشی نسبتاً نو سخن می‌گوید و با تبیینی منحصر به فرد از تفسیر موضوعی ویژگی فوق‌العاده‌ای به آن می‌دهد. این مقاله به خوانش انتقادی «استنطاق» در تفسیر موضوعی و «کاربست آن در نظریه سنت‌های تاریخ در قرآن» می‌پردازد. مقاله، «استنطاق» را به عنوان تنها یکی از مراحل و فرایندهای تفسیر موضوعی و نظریه‌پردازی بر اساس قرآن بررسی می‌کند؛ و آن را همه تفسیر موضوعی در نظر نمی‌گیرد. هدف، تبیین استنطاق و مؤلفه‌های آن در تفسیر موضوعی شهید صدر و ره‌گیری میزان کاربست آن در نظریه سنت‌های تاریخ است. مقاله به دو سؤال اساسی پاسخ می‌دهد: ۱٫ مؤلفه‌های استنطاق در تفسیر موضوعی شهید صدر کدام‌اند؟ ۲٫ مؤلفه‌های یادشده در نظریه سنت‌های تاریخ به چه میزان به‌کار رفته است؟ تحقیق با روش تحلیل متن انجام می‌شود. با این توضیح که با دو متن مواجه هستیم متنی که از تفسیر موضوعی و نظریه سنت‌های تاریخ سخن می‌گوید و متن قرآن کریم که نظریه‌پرداز نظریه خود را بر اساس مدلول‌های آن صورت‌بندی می‌کند. طبعا تحلیل مدلول‌های قرآنی، بر روش اجتهاد در دلیل لفظی قرآنی مبتنی است. آثار پرشماری در باره تفسیر موضوعی شهید صدر نوشته شده است. تفاوت رویکرد این مقاله با آن‌ها در این است که اولا ـ در آثار یادشده جز اندکی به طور گذرا بر عنصر نظریه‌پردازی در روش تفسیر موضوعی شهید صدر تکیه نمی‌کنند؛ ثانیا ـ هیچ‌یک روش تفسیر موضوعی شهید صدر را به صورت مدلی مفهومی سامان نمی‌دهند؛ ثالثاً: در آن‌ها فرایند استنطاق و میزان کاربست آن در نظریه ‌پردازی بررسی نمی‌کنند.

کلیدواژه‌ها

مطالعه مقاله از طریق کلیک روی مسیر زیر امکان‌پذیر است.  

http://jqr.isca.ac.ir/article_69183.html

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

شهید صدر هم معرفت قرآنی و هم روش آن را تولید می‌کند

بازدیدها: 78

تصویر گفتگو در برنامه مصیر شبکه 4 مرداد ماه 1399

حجت الاسلام بهمنی در برنامه مصیر گفت: شهید صدر به دنبال تولید دانش و روش تولید دانش است. کمتر کسی هست که به این دو به موازات هم پرداخته باشد. به گزارش خبرگزاری مهر، بیست و چهارمین قسمت از فصل جدید از برنامه‌ی تلویزیونی «مصیر» کاری از گروه اجتماعی شبکه چهار سیما، با موضوع «نظریه پردازی قرآن بیان از دیدگاه شهید سید محمدباقر صدر» با اجرای محمدمهدی ابراهیمی نصر روی آنتن رفت.

مهمانان این قسمت از برنامه، سید هدایت جلیلی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و حجت الاسلام سعید بهمنی، قرآن‌پژوه و رئیس دفتر جامعه و دفتر نظارت و ارزیابی جامعه مدرسین بودند.

حجت الاسلام بهمنی در خصوص جایگاه شهید صدر در اندیشه اسلامی گفت: در آثار شهید صدر میبینیم که علوم زمان خود را می داند و تحلیل میکند. شهید صدر به دنبال تولید دانش و روش تولید دانش است. کمتر کسی هست که به این دو به موازات هم پرداخته باشد.

جلیلی در خصوص امتیازات شهید صدر توضیح داد: شهید صدر ذوابعاد است. در همه حوزه ها نواندیش و نوآور است. در مرزهای دانش حرکت کرده است و نه در درون محدوده های دانش. شهید صدر در تفسیر هم نوآوری داشته است؛ هم در روش تفسیر و هم فرآورده و محتوای تفسیر. کوشش های ایشان در مقام تاسیس بوده و نسبت به موضوعات رویکرد و رهیافت جدید دشته اند. شهید صدر ضمن تکیه بر سنت، فراتر از آن هم قدم بر می دارد.

حجت الاسلام بهمنی درباره ی نوآوری های شهید صدر در مطالعات قرآنی بیان کرد: در نوآوری های شهید صدر به طور خاص از نظریه استخلاف میشود نام برد. نظریه استخلاف در برابر امانیسم صورتبندی میشود. انسان سه ارتباط دارد؛ با خودش، دیگران و طبیعت. شهید صدر در استخلاف چهار بعد ارتباطی مشخص میکند. مستخلفی وجود دارد؛ یعنی خداوند بشر را برای خلافت در زمین برگزیده و سه ارتباط دیگر که با اومانیسم یکسان است. بعد ارتباطی با خداوند تعیین کننده ی سه ارتباط دیگر است. نوآوری دیگر نظریه استیمان است یعنی خداوند، خلافت و توانایی ارتباط را به انسان امانت داده است. این دو نظریه ما را از اومانیسم و تبعاتش جدا می‌کند و نقطه ی متمایز ما از سایر اندیشه هاست.

جلیلی ادامه داد: به نظر من نوآوری مهم ایشان در تفسیر، که سایر نوآوری ها به نوعی فرزند آن هستند، بحث روش ایشان است که به نام تفسیر موضوعی میشناسیم. روش ایشان حتی در فرقه ها و کشورهای مختلف مورد استقبال قرار گرفت. قبل ایشان کسانی بوده اند که نگاه موضوعی داشته باشند اما در مقام نظریه پردازی و تاسیس روش نبوده است. روش تفسیر موضوعی با نام شهید صدر عجین شده است.»
دکتر جلیلی در خصوص تفاوت روش تفسیر موضوعی شهید صدر و سایر تفسیرهای موضوعی شرح داد: «روایت ها از تفسیر موضوعی متفاوت است. دو دسته وجود دارد؛ روایت تنگ و روایت فراخ. روایت تفسیر موضوعی شهید صدر، روایت تنگ است. یعنی تخصصی تر و فنی تر است. روایت شهید صدر نخبه گرا، نوگرا، نوآور، فنی و نیازمند روش و مبانی و سازوکار است. روایت های فراخ چنین الزاماتی ندارد. یک طیف وجود دارد که یک سر آن شهید صدر است و یک سر دیگر دیدگاه کسانی مثل استاد محمدکاظم شاکر تفسیر موضوعی را در سطح یک سبک میدانند. میگویند تفسیر موضوعی به اقتضا مخاطب و علائق مفسر است. یک روش تفسیر داریم و یک روش تدوین تفسیر داریم. اگر تفسیر موضوعی را سبک بدانیم، آن را روش تدوین میدانیم. ولی در آثار شهید صدر به عنوان مبدع روش تفسیری، شاخصه ها و ویژگی های تفسیر موضوعی در سطح روش و مبانی و سازوکار است. درمیانه این طیف هم نظریات دیگری وجود دارد. تفسیر موضوعی از سنت تفسیری ما گسسته نیست و ادامه آن است. ماقبل تفسیر موضوعی و تفسیر موضوعی، برهه ای وجود دارد که تفسیر موضوعی در حال شکل گیری است مثل تفسیر المیزان که ترتیبی است اما درون خود شامل تفسیر موضوعی هم میشود.

حجت الاسلام بهمنی درباره ی فرآیند نظریه پردازی در اندیشه شهید صدر شرح داد: از بررسی سخنان و آثار شهید صدر به نه فرآیند رسیده ایم. شهید صدر از مسئله شناسی آغاز می کند. مرحله دوم پیشینی شناسی است که هم پیشینه مسئله و هم پیشینه آورده های بشر مهم است. مرحله سوم هدف گذاری نظریه و رسالت هاست. مرحله چهارم طرح سوال و مرحله بعد فرضیه سازی است و بعد استنطاق آغاز می شود یعنی به سراغ داده های قرآن می رود تا مدلول های تفسیری را درباره ی مسئله ای که می خواهد حل کند پیدا کند. گزاره ها ممکن است با پیشینه هماهنگ باشند یا نباشند، در این مرحله باید بررسی شود که در کدام قسمت متفاوت است. مرحله بعد صورت بندی نظریه آغاز میشود و به ترکیب مدلول های تفسیری میپردازد. مرحله آخر هم تدوین و ارائه تفسیر است. کسی که میخواهد براساس معرفت قرآن دانش را شکل دهد سراغ قرآن می رود شهید صدر این مراجعه به قرآن را در تفسیر موضوعی روش سازی میکند. سوال شهید صدر مسائل بشری است و نه مسائل خرد. شهید صدر میگوید میخواهم حقائق الکبری را تبیین کنم. کتاب نظریه سنت های تاریخی که نمونه ی عملی روش ایشان است و ۱۲۰ سوال طرح میکند ولی سوالات نظریه نیستند.

جلیلی ادامه داد: روایتی که شهید صدر دارد، از سایر روایت ها فاصله دارد. تفسیر موضوعی شهید صدر دو رکن معرفتی دارد. رکن درونی که قرآن است و رکن بیرونی که معارف بشری است. اساس دیدگاه ایشان این است که بین این دو رکن گفت و گو ایجاد کند. تفسیری که در آن رکن بیرونی کمرنگ باشد از محتوا تهی میشود. از نظر شهید صدر باید از زیست جهان خود آغاز کنیم و به متن حرکت کنیم. سایر تفسیرها از متن شروع می شود و در متن سیر می کنند یا نهایتاً به زیست جهان میرسند. زیست جهان معیشت فردی و جمعی ما و دانش ها و معارفی است که داریم. مسئله هایی که شهید صدر مطرح میکند برخاسته از زیست جهان است. ما باید در زیست جهان غور کنیم و تسلط بیابیم.

جلیلی در خصوص دغدغه اصالت تفسیر تشریح کرد: «دو رکنی بودن به این معنا نیست که در پاسخ به این دو مراجعه می کنیم بلکه به این معناست که روش پژوهشی و تفسیر دو رکن دارد. ما از قرآن می پرسیم و پاسخ میگیریم. پرسش ها از ساحت معیشت و معرفت ما ایجاد میشود. اگر غور نکنم به پرسش های بزرگ و اصلی نمی رسیم. پرسش ها تابع نوع معیشت و سطح معرفت ماست پس سمت و سو دارند. تفسیر موضوعی تفسیر عصری است. در بحث جدیدی که به دنبال کاربردی سازی تفسیر و مطالعات قرآنی است، تفسیر موضوعی مناسب ترین روش است.

حجت الاسلام بهمنی در پایان گفت: مسائل شهید صدر مقیاس جهانی و تمدنی دارد. ایشان در سطح گزاره ای دانش تولید نمی کنند. شهید صدر به دنبال مبانی پارادایمی و سطح وسیعی از دانش است. ایشان به طور خاص در بخش نظریه هدف گذاری میکنند و مسئله شان نظریات کلان است.

در میان برنامه بخش هایی مانند معرفی کتاب، خاطراتی از ایشان و… پخش شد.

مجموعه ی «مصیر» به تهیه کنندگی کاوه امیری جاوید و پژوهشگری هدی محمدی و اجرای محمدمهدی ابراهیمی نصر در گروه اجتماعی شبکه چهار سیما تولید می‌شودو یکشنبه ها ساعت ۲۱ روی آنتن می رود.

برای مشاهده ویدئوی گفتگو روی تصویر بالای صفحه کلیک کنید یا آن را از طریق نشانی زیر در تلوبیون ببینید:

https://www.telewebion.com/episode/2332223 

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

غرق در غفلت

بازدیدها: 38

به نقل از برخی «در زمان معاصر تقسیم انسان‌ها به مؤمن و کافر دورانش گذشته است».
اگر این سخن همانی باشد که گفته‌شده ـ احتمالا گوینده آن، در لحظه‌ای که آن را بر زبان رانده غرق در غفلت بوده؛ زیرا سخن وی مستلزم کنارگذاشتن تقسیم‌بندی قرآن است. قرآن کریم تقسیم انسان به مؤمن و کافر را پس از بیان آفرینش وی مطرح می‌کند. این تعاقب نشان می‌دهد تقسیم و دوگانه یادشده یکی از اساسی‌ترین و اصیل‌ترین تقسیم‌های انسان است: «هُوَ الَّذی خَلَقَکُمْ فَمِنْکُمْ کافِرٌ وَ مِنْکُمْ مُؤْمِنٌ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصیرٌ». (تغابن: ۲)
هیچ مؤمنی در حال هوشیاری چنین گستاخانه در مقابل قرآن سخن نمی‌راند که «فَأَمَّا الَّذینَ آمَنُوا فَیَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ‏»(بقره: ۲۶). اصالت تقسیم انسان به مؤمن و کافر در سراسر قرآن به چشم می‌خورد؛ خواه در داده‌های انسان‌شناسی یا انبوه احکامی که ایمان و کفر در آن تعیین‌کننده است.
برای نمونه حکم حرمت ازدواج با مشرکان و جواز ازدواج با مؤمنان همچنین برتری عبد مؤمن بر مطلق مشرکان در این آیه به صراحت بیان می‌شود: «وَ لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ حَتَّى یُؤْمِنَّ وَ لَأَمَهٌ مُؤْمِنَهٌ خَیْرٌ مِنْ مُشْرِکَهٍ وَ لَوْ أَعْجَبَتْکُمْ وَ لا تُنْکِحُوا الْمُشْرِکینَ حَتَّى یُؤْمِنُوا وَ لَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَیْرٌ مِنْ مُشْرِکٍ وَ لَوْ أَعْجَبَکُمْ أُولئِکَ یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَ اللَّهُ یَدْعُوا إِلَى الْجَنَّهِ وَ الْمَغْفِرَهِ بِإِذْنِهِ وَ یُبَیِّنُ آیاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ» (بقره: ۲۲۱)
در سخنان نقل شده مطالب مخدوش دیگری نیز وجود دارد. به اختصار به همین مقدار بسنده می‌شود که برداشت وی از فرهنگ اسلامی نیز مخدوش است. او مؤمن‌بودن را مستلزم ستیزه‌گری و کفر را در فرهنگ اسلامی مجوّز قتل و کشتار کافر برشمرده که هر دو نادرست است. نه مؤمن‌بودن با ستیزه‌گری این‌همانی دارد و نه کفر ملاک کشتن انسان‌های دیگر است.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

خوانش تمدنی قرآن: ضرورت‌ها، الزامات

بازدیدها: 49

درس‌گفتارهای رمضان در پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل

سلسله مباحث خوانش تمدنی قرآنی در قالب چهار کارگاه در پایگاه تخصصی فقه حکومتی به وسیله حجت الاسلام بهمنی عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، برگزار شد. بهمنی عضو گروه علوم قرآنی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن و نیز عضو کارگروه مباحثه خوانش تمدنی در مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی پژوهشگاه است. 

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

هشدار نابسندگی استناد به قرآن و رواج شِبه‌ِعلم به جای عِلم

بازدیدها: 26

http://vasael.ir/files/fa/news/1398/3/12/6544_675.jpg

حجت الاسلام والمسلمین سعید بهمنی عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در آیین افتتاحیه و رونمایی از سایت جدید پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل که در سالن همایش های غدیر دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد، نسبت به نابسندگی استناد نظریه‌ها به قرآن و منابع دینی هشدار داد. وی در این باره گفت: در مجامع علمی حتی در برخی بحث‌های جاافتاده گاهی احساس می‌‌شود استناد نظریه‌ها و ادعاها به قرآن و متون دینی به بسندگی و کفایت نمی‌رسد.

وی افزود: به نظر می‌ رسد یکی از موانع عملیاتی و میدانی شدن نظریه‌ها و ناتوانی در ایجاد موج علمی نابسندگی استناد آن‌ها به قرآن و دین است. مطالب پرطمطراق و تا حدودی براق است؛ ولی تمام نیست. این نظریه‌ها فرضیه‌های رقیب را نادیده می‌گیرند و از عهده نفی نظریه‌های رقیب بر نمی‌آیند.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه بیان داشت: مسأله دیگری که به طور خاص رسانه‌ها به آن مبتلایند مسأله رواج شِبهِ علم در رسانه‌ها است.

وی با تأکید بر اهمیت روایت دقیق و کامل محتوای علمی، گفت: به رغم وجود افراد تحصیل‌کرده حوزوی و دانشگاهی در برخی خبرگزاری‌ها؛ ظرفیت و وعی لازم برای تلقی و روایت دقیق و کامل مباحث علمی به چشم نمی‌خورد؟ آن‌چه در محیط رسانه‌ای رواج دارد چیزی است که آن را شِبهِ علم بنامیم شایسته‌تر است تا علم نامیده شود. مراد از شِبهِ‌علم علم بی‌دلیل است؛ علمی که در استناد و استدلال نابسنده است. معمولا جملات و گزاره‌هایی برّاق و پرطمطراق که یا گوینده از عهده استناد اجتهادی آن به قرآن منابع دینی برنمی‌آید؛ یا روایت‌گر ظرفیت لازم برای تحمّل مطالب و روایت دقیق آن را ندارد. به هر حال نتیجه انتشار و رواج شِبهِ‌علم است؛ نه علم.

حجت الاسلام والمسلمین بهمنی خاطرنشان کرد: لازم است در پایگاه‌های علمی مانند وسایل روایت‌گران علم، از سطحی از دانش و مهارت برخوردار باشند که توانایی جداسازی علم از شِبهِ‌علم را داشته باشند. 

وی یادآور شد: مثلا من می توانم نظریات شهید صدر را به شکل براق برجسته کنم؛ ولی این الزاما به این معنا نیست که با دلایلی که شهید صدر مطالب را به دست‌آورده همراه باشم. در این صورت اگر مطالب برجسته وی را مطرح کنم ولی توانایی اقامه دلایل وی و نقد آن را نداشته باشم. در حقیقت آن‌چه روایت می‌کنم علم نیست، بلکه شبه علم است.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در بخش پایانی سخنان اظهار امیدواری کرد: کارگزاران پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل با برنامه‌ریزی و کسب دانش و مهارت لازم به جایی برسند که بتوانند افزون بر جداسازی علم و شِبهِ‌علم. منتشرکننده علم باشند و بتوانند همراه با روایت نظریه‌ها و ادعاهای علمی، سؤالاتی چالشی را مطرح کنند که سبب هشیاری مدعیان علم و پیش‌برد آورده‌های علمی شود.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

سخن‌رانی در نشست هم اندیشی تبیین گام دوم انقلاب در رادیو

بازدیدها: 26

نتیجه تصویری برای سعيد بهمنی

به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران و بیانه مهم صادر شده از سوی مقام معظم رهبری برای استمرار راه انقلاب اسلامی ، نشست هم اندیشی تبیین گام دوم انقلاب در رادیو و با محوریت شبکه رادیویی قرآن برگزار شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو قرآن، احمد ابوالقاسمی مدیر شبکه رادیویی قرآن در خصوص این نشست گفت : افتخار می کنیم که رهبر معظم انقلاب حافظ قرآن هستند و همچنین مبانی فکری ایشان منطبق با کلام الله مجید است.در خصوص بیانیه گام دوم انقلاب در ظاهر شاید نتوانیم همه فرمایشات ایشان را درک کنیم و لازم است جمله به جمله و کلمه به کلمه آن مطالعه و در باره آنها فکر شود . در همین راستا قصد داریم از منظر قرآن کریم ریشه یابی کنیم که رهنمودهای ایشان از کدام آیات الهی برگرفته شده است . مسلما تحقق این مسئله به عنوان مهمترین هدف ما مد نظر قرار می گیرد.
وی افزود: بسیار خرسندیم که در این زمینه رادیو قرآن پیشگام بود و ما توانستیم با دعوت از فرهیختگان قرآنی ، از نقطه نظرات آنها بهره مند شویم. با برنامه ریزی های صورت گرفته جلسه دوم این نشست در فرهنگسرای قرآن و با همت سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران برگزار می شود و رادیو قرآن و شورای عالی قرآن هم برای جلسه سوم آن اعلام آمادگی کرد.
وی ادامه داد: با تدابیر اندیشیده شده نشست هم اندیشی تبیین گام دوم انقلاب کاملا ضبط و قطعا جزئیات آن به استماع مخاطبان قرار خواهد گرفت.
خاطر نشان می شود در این نشست فرهیختگانی همچون دکتر ظریفیان رئیس مرکز پژوهش های اسلامی، مهندس میر سلیم رئیس هئیت امناء فرهنگستان قرآن، مهندس عیسی اوحدی رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، حجه السلام و المسلمین سعید بهمنی عضو هیات علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم، دکتر معصومه سادات طباطبایی استاد حوزه و دانشگاه – رئیس اداره راهبردی امور واحدهای حوزوی و حوزه های علمیه خواهران، حجه السلام و المسلمین دکتر حاج ابوالقاسم عضو خبرگان رهبری و حسین تقی پور
مدیر پژوهش سازمان دارالقرآن الکریم به بیان نقطه نظرات خود پرداختند.

لینک گالری تصاویر

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان» منتشر شد

  • دسته: یادداشت
  • سعيد بهمنی
  • بازدید: 236 views

بازدیدها: 26

http://www.isca.ac.ir/Portal/picture/?654625/2

کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان؛ رهیافت‌های توسعه روش نظریه پردازی قرآن بنیان سیدمحمدباقر صدر» به قلم حجت الاسلام والمسلمین سعید بهمنی از محققان پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی منتشر شد.

به گزارش پرتال جامع علوم و معارف قرآن، در معرفی این کتاب عنوان شده است: آیت الله سیدمحمدباقر صدر با احیای تفکر اجتهادی شیعی به نظریه‌پردازی در قرآن کریم رو آورد و برای آن روشی خاص از تفسیر موضوعی را صورت بندی کرد. ویژگی روش وی انتاج نظریه است. کتاب حاضر به بررسی تحلیلی و انتقادی روش یاد شده و طرح مدل مفهومی هر یک از مراحل آن می‌پردازد؛ چنان‌که پس از بیان مزایا و کاستی های هر مرحله، رهیافت های توسعه آن همراه با مدل مفهومی توسعه یافته مرحله ها را نیز ارائه می کند. در پایان دو مدل جامع «مدل مفهومی نظریه‌پردازی براساس بیانات شهید صدر» و «مدل مفهومی نظریه‌پردازی براساس بیانات شهید صدر» و «مدل مفهومی توسعه‌یافته نظریه پردازی» شکل می گیرد.

مطالب این کتاب در سه بخش کلیات و مفاهیم، مقایسه روش‌های تفسیر موضوعی و بررسی، نقد و رهیافت‌های توسعه روش تفسیر موضوعی ارائه شده است.

کتاب «نظریه پردازی قرآن بنیان» در ۳۶۵ صفحه و با قیمت ۴۵ هزار تومان از سوی انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وارد بازار نشر شده است.

منبع:تولید محتوای پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

مبانی و آرای قرآنی امام موسی صدر

بازدیدها: 19

آرای قرآنی امام صدر فرهنگ عمومی جوامع را بهبود می‌بخشد

به گزارش ایکنا؛ نشست بررسی «مبانی و آرای قرآنی امام موسی صدر» با سخنرانی حجت‌الاسلام و المسلمین سعید بهمنی، عصر امروز ۷ آبان‌ماه در موسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر برگزار شد. بهمنی در آغاز سخن عنوان کرد: به اعتقاد من امام موسی صدر میراث‌دار مرحوم شرف‌الدین بود. حقیقتا شرف‌الدین وجودی فوق‌العاده بود و به طور خلاصه، پیشوای شرف و دین و امام تقریب مذاهب بود. بنده کسی را به عمق دانش و جذابیت ایشان در حوزه تقریب نمی‌شناسم. من در گفت‌وگوی شیعه و سنی متنی را زیباتر و باشکوه‌تر از متن ایشان ندیدم.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

نقد مقاله «نظام‌سازی در دیدگاه تفسیری آیت‌الله خامنه‌ای مدظله‌العالی»

بازدیدها: 23

به گزارش ایکنا؛ مقاله «نظام‌سازی در دیدگاه تفسیر آیت‌الله خامنه‌ای مدظله‌العالی» نوشته دکتر محمد عینی‌زاده موحد پس از ارائه در نشستی تخصصی در پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن به وسیله آقایان دکتر وزیری فرد و بهمنی نقد شد.

به گزارش ایکنا؛ محمد عینی‌زاده موحد، نویسنده کتاب «مبانی فهم کلام خدا» در این نشست با بیان اینکه این بحث در قالب موضوع «دکترین انتظار» تدوین شده است گفت: دکترین انتظار از یک جمله کلیدی رهبر معظم انقلاب گرفته شده است؛ ایشان فرمودند که انتظار از مسائل اصلی مهدویت و کلیدواژه اصلی فهم دین و حرکت جوامع به سمت اهداف دین است.

وی افزود: انتظار در این نگاه نهضتی برای تحقق اهداف دین است و شروع آن از ابتدای خلقت انسان و برنامه‌ای است که به حضرت آدم داده شده است و انبیاء یکی بعد از دیگری برای تحقق این هدف آمده‌اند و هر کدام به اندازه‌ای بشر را رشد داده‌اند، تا به دین خاتم رسیده است و تحقق عینی، عملی و نهایی آن هم در دوره امام زمان (عج) به وقوع می‌پیوندد.

این محقق و نویسنده آثار قرآنی بیان کرد: رهبری معتقد هستند که کار انبیاء، مدرسه‌بازی و موعظه‌کاری نیست؛ ظاهر این بیان تند است و اگر از سوی فردی غیر ایشان صادر می‌شد قصد تعریض و جسارت از آن برمی‌آمد؛ ولی ایشان معتقدند که موعظه، منبر و مدرسه برای تربیت فردی و مراد و مریدی است، همان طور که انبیاء هم در ابتدای کار همین روش را برگزیدند ولی اگر قرار است «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» باشند، باید روش کلان برای رساندن همه بشریت به مقصد به کار ببندند و این روش کلان جامعه‌سازی است؛ یعنی همه زمین به معبد و مدرسه‌ای برای رشد همه انسان‌ها تبدیل شود.

وی افزود: البته در اینجا این دور مطرح می‌شود که اگر قرار است ما ابتدا جامعه را بسازیم تا انسان‌ها ساخته شوند؛ اگر انسان را هم بسازیم جامعه ساخته خواهد شد؛ برای رفع این دور، باید گفت که مراد از جامعه‌سازی تربیت افراد نیست بلکه مراد، نظام‌سازی است که به دنبال آن جامعه ساخته شده و انسان‌ها در این فضا تربیت می‌شوند و فضا به سمت عبودیت می‌رود؛ یعنی جامعه، کارخانه انسان‌سازی و آدم‌سازی شده و انسان‌ها به صورت دسته‌جمعی و نه فردی تربیت می‌شوند.

نویسنده کتاب مبانی فهم کلام خدا با بیان اینکه نظام‌سازی طراحی مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها، نهاد‌ها و فرایند‌ها است که تحقق آرمان‌ها و اهداف را معین می‌کند اظهار کرد: بر اساس آنچه بنده استخراج کرده‌ام مقام معظم رهبری، چهار مبنای روش‌شناختی در تفسیر دارند که اولین آن ارائه اسلام به مثابه یک مسلک اجتماعی، دوم انسجام و هم‌سویی همه اصول، معارف و فروع دین در جهت ایجاد نظام زندگی، سوم، ضرورت اولویت‌گذاری در ارائه اصول و معارف اسلام برای تحقق نظام‌سازی و چهارم نیز مستند بودن تبیین‌ها، نظریه‌پردازی‌ها و نظام‌سازی‌ها بر متون اصلی دین به‌ویژه قرآن کریم است.

روش اجتهادی و رویکرد تمدنی در دیدگاه تفسیری رهبری

عینی‌زاده با بیان اینکه روش تفسیری مقام معظم رهبری اجتهادی جامع است که از قرآن و روایات هم بهره می‌برند، تصریح کرد: گرایش تفسیری ایشان شناخت نیاز‌های روز زمان و جامعه معاصر و درمان و حل مشکلات براساس این منابع و به تعبیر دیگر تفسیر تمدنی و اجتماعی و سیاسی است؛ به خصوص که امروز مباحث تمدنی هم از سوی ایشان مطرح است.

این محقق تصریح کرد: مقام معظم رهبری هم اندیشه دینی و هم اندیشه تفسیریشان مبتنی بر تحقق اهداف در چارچوب نظام‌سازی است و برای آن ۵ مرحله را بیان فرموده‌اند که این ۵ مرحله تبیین نهضت تاریخی انتظار است که در دوره بعد از انقلاب، بر مبنای نظریه فرایند تبیین شده است. هدف، ظهور است و ظهور اهداف دین را محقق خواهد کرد.

وی افزود: این ۵ مرحله شامل؛ مرحله اول انقلاب اسلامی و از بین رفتن طاغوت بود، گام و مرحله دوم کشیدن نقشه نظام روی کاغذ بود که با جمهوری اسلامی شکل گرفت؛ گام سوم نیز تشکیل دولت اسلامی به مفهوم عام یعنی هر سه قوه و … که البته ایشان موکدا فرموده‌اند که ما هنوز موفق به تشکیل دولت اسلامی نشده‌ایم و این گام سخت‌ترین و پیچیده‌ترین گام است؛ مرحله چهارم، تشکیل تمدن اسلامی و مرحله پنجم نیز تشکیل امت اسلامی است.

وزیری‌فرد
در ادامه این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین وزیری‌فرد با اشاره به دسته‌بندی خوب مطالب در مقاله اظهار کرد: در قرآن کریم خداوند می‌فرماید: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِیدَ فِیهِ بَأْسٌ شَدِیدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِیَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَیْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِیٌّ عَزِیزٌ»(حدید/ ۲۵). امروز بشر بهره زیادی از حدید در نظام‌سازی برده است، اما ما، چون همواره در مبارزه بودیم و نظام نداشتیم به بعد خشونت آن توجه داشتیم ولی امروز باید با هدف نظام‌سازی به فوائد حدید بپردازیم و بهره ببریم لذا برداشت از این آیه در دوره کنونی متفاوت از گذشته است و ارائه دهنده باید توضیح بیشتری در این زمینه ارائه می‌کرد.

وزیری‌فرد

این محقق بیان کرد: مقاله مذکور مباحثی در مورد نظام‌سازی و مجموعه‌ای از تعاریف و موضوعات جانبی نسبت به نظام‌سازی است که در آن راهکار‌های مقام معظم رهبری در این عرصه بیان نشده است و خوب بود سخنان رهبری در قبل از انقلاب بیشتر بهره برده می‌شد.

وزیری‌فرد ادامه داد: آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در برخی آثارشان زندگانی ائمه را بررسی کرده و تعبیر انسان ۲۵۰ ساله را به کار بردند و در این آثار شاید مطالب بیشتری در مورد نظام‌سازی بیان شده است.

وی با بیان اینکه بیان ۵ مرحله از اندیشه رهبری در مورد نظام‌سازی بیان شده ولی جزئیات و راه‌های کاربردی کمتر مورد توجه قرار گرفته است بیان کرد: ما مثلا ستاد امر به معروف و نهی از منکر داریم ولی در عمل جز چاپ کتاب و صدور بیانیه و اطلاعیه کار چندانی نمی‌کنند و این ستاد نظامی برای امر به معروف و نهی از منکر درست نکرده است.

این محقق تصریح کرد: از ما می‌پرسند که آیا ما در برابر منکراتی مانند بدحجابی، مسئول هستیم یا خیر؟ زیرا آقایان که معمولا در نهی از منکر بانوان مشکلاتی دارند و خانم‌ها هم اگر تک نفره اقدام کنند با فحش و ناسزا و دعوا روبرو می‌شوند بنابراین باید برای انجام آن نظام‌سازی صورت می‌گرفت تا تبعات منفی آن کاهش یابد.

در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین سعید بهمنی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم در سخنانی در نقد مطالب ارائه شده گفت: این نوع نشست‌ها بیشتر کارکرد آوازه‌گری برای مطالبی که بیشتر دوست داریم در جامعه مطرح شود دارد و گرنه مدت یک ساعت برای چنین نشست‌هایی کم است.

سعید بهمنی

زبان غیرآکادمیک مقاله

وی افزود: مقاله نویسنده، کاملا توصیفی است ونقد و تکمیلی ندارد؛ البته اینکه توصیف ایشان، بسنده است یا خیر هم جای بحث دارد؛ زبان مقاله در بسیاری از موارد غیرآکادمیک و غیرعلمی است درست مانند اینکه ما بگوییم اسلام، خوب است، چون اسلام است. به نظر می‌رسد مفهوم و دکترین انتظار مونتاژ متکلفان با متن است و در برخی موارد نیز دیدگاه‌های نویسنده مقاله با دیدگاه رهبری خلط شده است در حالی که باید مطالب پیرامون دیدگاه شخص مد نظر باشد تا خروج موضوعی رخ ندهد.
سعید بهمنی
عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم با بیان اینکه ناهماهنگی عنوان‌ها با متون ذیل آن از دیگر نقایص در این مقاله است اظهار کرد: نظام‌سازی ساختن نظام است و این ساختن نظام به روش باز می‌گردد، ولی در این مقاله تنها به ضرورت برپایی و نه حتی ساختن نظام اشاره شده است. ناهماهنگی عناوین با متن نشان می‌دهد فرضیاتی است که پشتیبانی نشده؛ مثلا ۵ مرحله یاد شده مستندات قرآنی و روایی آن بیان نشده و وجه تفسیری آن ذکر نشده است؛ اگر بخواهیم این هماهنگی را ایجاد کنیم ضرورت برپایی نظام در دیدگاه رهبری می‌شود و نه در دیدگاه تفسیری وی.

دیدگاه مدرن رهبری در نظام‌سازی

بهمنی تصریح کرد: مقام معظم رهبری جزء نخبگان حوزوی است که دیدگاه مدرن و پیشرفته در نظام و نظام‌سازی دارند؛ ما در این نوع مباحث در آغاز راه هستیم و معتقدم نویسنده محترم اگر این مسیر اصلاحی را پیش بروند ایده‌ای است که می‌تواند در آینده نه چندان دور به وجه آکادمیک قوی تبدیل شود. در مقاله، تعریف نظام از خود نویسنده و نه مقام معظم رهبری ارائه شده است؛ همچنین در طرح مسئله چهار پاراگراف بیان شده که باز تعریف ایشان است و نه رهبری معظم؛ در بند دوم و سوم پیش فرض‌هایی را به عنوان نظریه پایه مطرح کرده‌اند، ولی مطالعات آکادمیک را در این پاراگراف‌ها فرض نکرده است.

وی افزود: طرح مسئله همچنین در برخی موارد، ملازمه‌هایی فرموده‌اند که در مقاله به‌درستی تبیین نشده است در حالی که اصل مدعا باید تبیین شود؛ همچنین اختلاط مفهومی در برخی موارد وجود دارد و گاهی حکومت، شرط نظام‌سازی و گاهی سطحی از نظام‌سازی بیان شده است.

عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کرم در پایان تاکید کرد: در مبانی روش‌شناختی نیز بیشتر به مبانی اسلام‌شناسی رهبری پرداخته‌اند؛ ولی وقتی ما مدعی می‌شویم که دیدگاه تفسیری رهبری نمونه کاملی از روش تفسیری و مکتب تفسیری تمدن‌ساز است باید اثبات کنیم؛ مقام معظم رهبری شخصیتی فرزانه هستند و ما ایشان را دوست داریم، اما ذکر نمونه کامل باید مستند باشد و از سوی محقق اثبات شود تا جنبه علمی بگیرد.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

پاسخگویی به مسائل معرفتی و حل شبهات، قدرت نرم است

بازدیدها: 23

قدرت نرم نظام در گرو پاسخگویی به مسائل معرفتی و حلّ شبهات است

به گزارش ایکنا  از اصفهان، حجت الاسلام سعید بهمنی در کارگاه «منطق پاسخگویی قرآن کریم» که در نمایندگی مرکز ملی پاسخگویی در اصفهان وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: اگر به کتاب‌های مقدس مثل تورات و انجیل مراجعه کنید، متوجه می‌شوید که تورات مملوّ از احکام شدید و خشن است و مطالب معرفتی بسیار اندکی دارد و انجیل نیز مثل تاریخ و کتاب خاطرات می‌ماند، ولی قرآن کریم آکنده از گزارش‌های مربوط به چالش‌های نظری مخاطبان خود است.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

نیاز به اصول و قواعد تفسیر و مهارت کافی در کاربست آنها در استدلال به قرآن کریم

بازدیدها: 20

ادعای تنها در ایده‌پردازی از قرآن، قابل پذیرش نیست/ تبیین لوازم ایده‌پردازیحجت‌الاسلام والمسلمین سعید بهمنی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم در گفت و گو با ایکنا؛گفت: برداشت از قرآن کریم مانند برداشت از هر متن دیگری نیازمند اصول و قواعد تفسیر متن است و طبعا اصول و قواعد تفسیر متن هم متاثر از زبانی است که متن با آن پیام خود را منتقل کرده است.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

فلسفه سرور در عید فطر

بازدیدها: 23

حجت‌الاسلام و المسلمین سعید بهمنی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفت‌وگو با ایکنا؛ به ارائه توضیحاتی در زمینه عید فطر و ماه مبارک رمضان پرداخت و بیان کرد: عید به معنای یک فلسفه سرور در این عید فطر مری است که بازگشت دارد و دوره آن تکرار می‌شود و این تکرار نیز همراه با سرور و شادمانی و شادباش است، در واقع تکرار اعیاد تکرار سرور است، بعد از ماه عبادت و مناسک به ویژه مناسک جسمی نیز این است که مومن به فطرت اصلی که تقوا است بازگشته است.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

برگزاری هفتمین دوره قرآن و تربیت در قالب ده کارگاه

بازدیدها: 13

هفتمین دوره قرآن و تربیت ویژه ماه مبارک رمضان با موضوع منطق پاسخ دهی قرآن کریم و با حضور حجت الاسلام و المسلمین سعید بهمنی به همت دو مؤسسه آموزش عالی حوزوی علامه مجلسی و مجتهده امین وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان در قالب ده کارگاه برگزار شد.

لینک دریافت فایل‌های صوتی کارگاه‌ها

لینک گزارش تصویری دوره

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

مبعث؛ جلوه ای بی پایان از رستاخیز معنویت

بازدیدها: 13

تهران- ایرنا– مبعث نقطه عطف توجه خداوند به انسان و جلوه بی پایان رستاخیز معنویت است که پروردگار هستی با نزول کلام خویش بر حضرت محمد(ص) ایشان را برای هدایت و راهنمایی بشریت تعیین کردند تا این روز بزرگ نشانه تزکیه، تعلیم و به تمامیت رساندن مکارم اخلاقی باشد.

خداوند، پیامبران را برای تبیین راه و ارشاد و هدایت مردم به طرف راستی و حقیقت مبعوث کرده است تا حق برای همگان روشن شود. از این رو در طول تاریخ، پیامبرانی برای راهنمایی و ارشاد مردم آمدند و مردم را انذار و هشدار دادند تا مبادا در نتیجه تبعیت از هوای نفسانی از راه مستقیم منحرف شوند. از این رو حضرت محمد(ص) به عنوان آخرین فرستاده و کامل کننده ادیان دیگر برای هدایت انسان ها به پیامبری مبعوث شدند.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)