بررسی و تحليل روش‌شناسی شهيد صدر ره در تفسير موضوعی

روز شنبه 16/ 10/ 1391 نگارش مقاله «بررسی و تحليل روش‌شناسی شهيد صدر ره در تفسير موضوعی» از سلسله مقالات بررسی و نقد منابع روش‌شناسی تفسير به قلم حجت‌الاسلام سعيد بهمنی به پايان رسيد.

از آنجا که گروه علوم قرآن مرکز فرهنگ و معارف قرآن توسعه روش‌شناسی تفسير و برداشت از قرآن کريم را اولويت نخست کار خود قرار داده است، بررسی و نقد منابع روش‌شناسی تفسير از عنوان‌های مصوب برای موظفی هيئت علمی است. پيش از اين محقق به «بررسی و نقد روش‌شناسی آيت الله معرفت ره در کتاب التفسير و المفسرون جلد هشتم» پرداخته است. تجربه نخست نشان داد که همراه کردن نقد با بررسی و تحليل سبب افزايش حجم مطالب مقاله خواهد شد. از اين رو، برای اجتناب از افزايش بيش از حدّ حجم مطالب و نيز بررسی کامل آن در اين مقاله، بخش بررسی و تحليل از نقد جدا شده است. بدين معنی که محقق نخست در يک مقاله به بررسی و تحليل منابع پرداخته و سپس در مقاله‌ی ديگری به نقد آن خواهد پرداخت.

در خلاصه‌ی مقاله چنين آمده است: بررسی و تحليل مبحث «تفسير ترتيبی و تفسير موضوعی» شهيد صدر ره با درج فهرست که نمودار ساختار مطالب است آغاز می‌شود. برای تحليل رويکرد وی در توجه به موضوعات، نخست ابعاد پنجگانه نمونه‌موضوعات تعيين و سپس به صورت جدول تبيين شده است. آنگاه کارکرد پژوهش در باره‌ی هر موضوعی که ايشان به زبان آورده تبيين گرديده؛ به ويژه منتج بودن موضوعات به نظريه توضيح يافته است. يکی از وجوه قابل توجه در اين تحليل مقايسه‌ی مؤلفه‌های تفسير موضوعی و تفسير ترتيبی است که شهيد صدر ره آن را تفسير تجزيه‌ای ناميده است. برای اين منظور، نخست مؤلفه‌های مقايسه تعيين شده، سپس مفاد آن از متن مطالب استخراج و در جدول مربوط درج گرديده تا دستيابی سريع و دقيق به مجموعه‌ی نظريات ايشان در باره‌ی اين دو روش را فراهم کند. در آخر روش‌شناسی تفسير موضوعی از ديدگاه شهيد صدر ره در هفت مؤلفه خلاصه شده است.

شايان ياد است شهيد صدر ره مبحث تفسير موضوعی و سپس سنّت‌های تاريخ در قرآن را در کمتر از دو ماه پس از پيروزی انقلاب اسلامی در ايران يعنی در تاريخ هشتم فروردين سال 1358 آغاز کرد. وی در صدد ابداع روشی بود که بتوان با استفاده از آن به نظريه‌های اسلام در مقابل مکاتب موجود دست يافت. نخستين نظريه‌ی به دست آمده از تفسير موضوعی ايشان سنّت‌های تاريخ در قرآن است که ناظر بر نظريات مکاتب رقيب در سه دهه‌ی گذشته به ويژه نظريه‌ی مارکسيسم در باره‌ی تاريخ بوده است.

از آنجا که محقق خود را ملتزم به نقد مستدل مطالب همراه با ارائه پيشنهاد برای توسعه و پيشرفت حوزه‌ی دانش مورد نظر می‌داند، انتظار می‌رود در مقاله‌ی نقد شاهد ارائه‌ی پيشنهاداتی نوآمد و سازنده به منظور بهينه‌سازی و پيشرفت روش‌شناسی تفسير شهيد صدر ره باشيم.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)