رويکرد مثبت در انعکاس عزاداري ها و ضعف محتوايي در برنامه ها

به نقل از سايت روزنامه خراسان:

ارزيابي کارشناسان از برنامه هاي محرم تلويزيون
رويکرد مثبت در انعکاس عزاداري ها و ضعف محتوايي در برنامه ها
خراسان – مورخ دوشنبه 1390/09/21 شماره انتشار 18003
نويسنده: رضواني نيا

در حالي که صداوسيما به ويژه تلويزيون در دهه اول محرم امسال نيز همچون سال هاي گذشته برنامه هاي متعددي به مناسبت عاشورا پخش کرد، اين سوال مطرح مي شود برنامه هاي مناسبتي تلويزيون که در راستاي ايفاي وظيفه شرعي و قانوني رسانه ملي صورت مي گيرد، تا چه حد توانسته است، به ارتقاي بينش ديني و بصيرت عاشورايي مخاطبان بينجامد و فرهنگ عمومي را بيش از پيش صبغه ديني و مذهبي بخشد؟

در اين ميان گرچه برخي از نمايندگان مجلس و کارشناسان ديني در گفت و گو با صداوسيما برنامه هاي رسانه ملي در محرم را تحسين کرده اند، اما عده اي ديگر ضمن قابل تقدير دانستن برخي از آن برنامه ها همچون پخش عزاداري هاي شهرهاي مختلف و ترويج عزاداري سنتي، برنامه هاي ديگر تلويزيون را تکراري و غيرموثر دانسته  اند.

حجت الاسلام سعيد بهمني، قرآن پژوه و عضو هيئت علمي پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، دکتر ابراهيم فياض، جامعه شناس و استاد دانشگاه و دکتر مجيد ابهري، آسيب شناس در گفت وگو با خراسان از زواياي مختلف به ارزيابي و نقد برنامه هاي تلويزيون در دهه اول محرم پرداخته اند.

اقدام مثبت در پخش عزاداري ها و فرهنگ سازي رسانه ملي

يکي از اجتماعات بزرگ عزاداري ايام محرم، هرساله در عصر روز تاسوعا در شهر زنجان تشکيل مي شود که در سال هاي اخير رسانه ملي اقدام به پخش مستقيم اين مراسم باشکوه مي کند که مورد توجه مخاطبان نيز قرار گرفته است.

در دهه اول محرم امسال اين روند به شهرهاي ديگر نيز تسري يافت و عزاداري هاي شهرهاي مختلف کشور که هر يک با آداب و رسوم بومي آن منطقه برگزار مي شود، از تلويزيون پخش شد به عنوان نمونه عزاداري باشکوه مردم شهرهاي يزد، ابرکوه، بم، کرمان، خرم آباد، بندرعباس، بوشهر، شيراز و … اغلب به صورت مستقيم از شبکه هاي مختلف به خصوص در روزهاي تاسوعا و عاشورا پخش شد.

حجت الاسلام سعيد بهمني اين اقدام تلويزيون را تحسين مي کند و مي گويد: گزارش هاي مستقيمي که از عزاداري شهرهاي مختلف مثل کربلا و شهرهاي داخل کشور مثل اردبيل و زنجان، بم و … از تلويزيون دراين ايام پخش شد علاوه بر اين که مردم ما را با سبک هاي مختلف عزاداري آشنا کرد به نوعي در راستاي ترويج و گسترش عزاداري هاي سنتي نيز بود.

در سال هاي گذشته تلويزيون اجتماع عظيم عزاداران زنجان را در عصر تاسوعا پخش کرد که با استقبال گسترده مردم مواجه شد.

به نظر من علاقه و عشق مردم ايران به چنين نحوه عزاداري موجب شد ما در سال جاري شاهد برگزاري عزاداري هاي باشکوه و باعظمتي در شهرهاي مختلف باشيم که خوشبختانه رسانه ملي نيز اين مراسم را پوشش مي داد. اگر نگاه منصفانه اي داشته باشيم مي توانيم بگوييم رسانه ملي در راستاي انجام وظايف خود در اين زمينه فرهنگ سازي کرد و خيلي زود هم اين فرهنگ سازي موثر واقع شد؛ به گونه اي که امسال ما با حجم گسترده اي از اجتماعات عزاداران حسيني رو به رو بوديم.

علاقه مردم به تجمعات با شکوه عزاداري

اين قرآن پژوه با اشاره به اين که مردم ما علاقه دارند به جاي مراسم پراکنده، عزاداري در اجتماعات چند هزار نفري حضور يابند، ادامه مي دهد: اين تجمعات بسيار باشکوه و چشم نواز محبوب مردم ماست. اقشار مختلف علاقه دارند وحدت خود را از طريق حضور در اين اجتماعات نشان دهند. به گونه اي که حتي در شهري مثل قم که هر ساله ما شاهد عزاداري هاي کم نظيري در آن هستيم، مردم به ويژه جوانان علاقه مند شده اند که در اجتماعي اين چنيني حضور يابند.

دکتر مجيد ابهري آسيب شناس اجتماعي و استاد دانشگاه نيز پخش مراسم سوگواري شهرهاي مختلف کشور از شبکه هاي مختلف را ، نقطه قوت برنامه هاي محرم تلويزيون در سال جاري مي داند و مي گويد: اين مراسم سوگواري بسيار جذاب بود و موجب شد مخاطبان رسانه ملي با فرهنگ عزاداري مردم نقاط مختلف کشور آشنا شوند.

در مقابل دکتر ابراهيم فياض اگرچه پخش اين عزاداري ها را مثبت ارزيابي مي کند اما معتقد است: پخش شدن اين برنامه ها در روزهاي تاسوعا و عاشورا که اغلب مردم در منزل نيستند و در مراسم عزاداري حضور دارند چندان نمي تواند موثر باشد و فرهنگ سازي کند.

فقدان تنوع در مداحي هاي پخش شده و نبود غناي اسلامي – انقلابي درمداحي ها

علاوه بر پخش مراسم باشکوه عزاداري مردم در شهرهاي مختلف کشور به ويژه در دو روز تاسوعا و عاشورا، در روزهاي ابتدايي دهه اول محرم، شبکه هاي مختلف تلويزيوني اقدام به پخش مداحي ها و مراسم هاي عزاداري کردند.

دکتر فياض از متنوع  نبودن مداحي هاي پخش شده انتقاد مي کند و يادآور مي شود: گويا در کشور فقط تعداد محدودي مداح مثل سعيد حداديان و محمود کريمي داريم که فقط مداحي اين بزرگواران پخش شد. ضمن اين که بيشتر ، مجالس عزاداري شهر تهران پخش مي شد در حالي که در کل کشور مجالس متنوع و بي شماري برگزار مي شود که رسانه ملي از پخش آن ها خودداري مي کند.

جبران بخشي از سهل انگاري چند ساله

فياض مي افزايد: اگرچه امسال رسانه ملي سعي کرد اجتماع عظيم عزاداران را در شهرهاي مختلف پوشش تصويري بدهد اما اين اقدام باز هم کم رنگ بود. ما سال هاست که در شوراي فرهنگ عمومي از رسانه ملي مي خواهيم که مراسم عزاداري اقليم هاي مختلف جغرافيايي در ايران را پخش کند که رسانه ملي پس از غفلت چند ساله بالاخره امسال بخشي از غفلت خود را جبران و اقدام به پخش اين عزاداري ها کرد.

اين استاد دانشگاه با تاکيد بر اين که جاي پخش مراسم عزاداري سنتي و قديمي به ويژه عزاداري هايي که در جنگ انجام مي شد در تلويزيون خالي است، مي افزايد: در آرشيو صدا و سيما صدها مداحي قديمي و هم چنين مداحي و عزاداري از دوران جنگ وجود دارد که متاسفانه رسانه ملي آن ها را پخش نمي کند.

حجت الاسلام بهمني نيز معتقد است: مداحي هايي که از رسانه  ملي پخش مي شود بيشتر بار عاطفي و احساسي دارد درحالي که اين مداحي ها بايد از غناي اسلامي و انقلابي نيز برخوردار باشد و بتواند پيوند باورهاي مردم ما را با واقعه عاشورا بازگو کند.

ديدگاه متفاوت کارشناسان از تحليل هاي رسانه ملي درباره واقعه عاشورا

يکي از محورهاي ويژه برنامه هاي ماه محرم ارائه تحليل هاي کارشناسان و استادان حوزه و دانشگاه از واقعه عاشورا است که به صورت پخش سخنراني واعظان و خطيبان مختلف و يا به صورت دعوت از اين کارشناسان انجام مي شود.

دکتر ابراهيم فياض از عملکرد رسانه ملي در اين بخش نيز انتقاد مي کند و با اشاره به تکراري بودن ميهمانان و سخنرانان و محورهاي مورد بحث مي گويد: سخنان تعداد بسيار محدودي از استادان حوزه و دانشگاه مثل دکتر رجبي دواني، خوانساري، رفيعي، انصاريان و … در اين ايام از تلويزيون پخش مي شود درحالي که استادان بسياري در سطح دانشگاه ها و حوزه هاي علميه مانند حوزه قم حضور دارند که تحليل هاي بسيار عميق و جالبي از عاشورا دارند اما متاسفانه رسانه ملي از حضور آن ها بهره نمي گيرد و به تعداد محدودي از اين سخنرانان و استادان بسنده کرده است که اين ضعف در سال جاري به صورت واضح و روشن خود را نشان داد.

اما در مقابل ديدگاه اين جامعه شناس، حجت الاسلام بهمني تحليل متفاوتي نسبت به اين موضوع دارد و با بيان اين که حجم تحليل هاي ارائه شده در سال جاري نسبت به گذشته و کيفيت مباحث ارائه شده سير صعودي داشته است، مي گويد: رسالت رسانه ملي اثرگذاري در سه حيطه عاطفي، معرفتي و عملي است. به اين معنا که رسانه ملي بايد از طريق پخش مداحي ها براي ايجاد شور حسيني در مردم و ارتقاي سطح ارتباط عاطفي آن با واقعه عاشورا و امام حسين(ع) تلاش کند که بايد گفت تا حدي رسانه ملي در انجام اين وظيفه موفق بوده است، در سطح دوم که ارتقاي معرفتي مردم نسبت به واقعه عاشوراست صداوسيما بايد از طريق پخش سخنراني هاي مناسب و ارائه تحليل هاي دقيق و عميق، معرفت مردم را نسبت به اين واقعه بزرگ افزايش دهد تا در نتيجه اين دو امر تحول عملي مردم در مراسم عزاداري تحقق يابد و ماه محرم که نخستين ماه قمري است به بهار تحول جان ها و روح ها تبديل شود. در مجموع مي توان گفت به لحاظ کمي و کيفي اين تحليل ها و گفت وگوها جالب و محل تامل بوده است.

همچنين دکتر مجيد ابهري با بيان اين که رسالت رسانه ملي، تعميق باورهاي مردم از طريق منبرنوين رسانه است، کارنامه رسانه ملي را در اين زمينه موفق ارزيابي نمي کند و مي گويد: رسانه ملي راهبردي براي انجام اين رسالت خود ندارد و نمي داند از چه طريقي و با حضور چه افرادي مي تواند به اين هدف نائل شود. در نتيجه به گفت وگوها و سخنراني هاي تکراري، ملال آور و خسته کننده روي مي آورد.

دست خالي رسانه ملي در مجموعه هاي نمايشي محرم

سال گذشته در چنين ايامي يعني ماه محرم مجموعه پرمخاطب مختارنامه با محوريت زندگي و شخصيت مختار ثقفي که به خونخواهي امام حسين(ع) قيام کرد، از شبکه يک سيما و تکرار آن از شبکه هاي ديگر پخش مي شد که اتفاقا پخش  قسمت هاي مربوط به وقايع کربلا مصادف با دهه اول محرم و روزهاي تاسوعا و عاشورا بود.

در محرم امسال رسانه ملي اقدام به پخش مجدد بخش هايي از اين مجموعه کرد و حتي قسمت مربوط به بي وفايي مردم کوفه نسبت به مسلم را به صورت يک فيلم سينمايي ۱۱۰ دقيقه اي با عنوان «ميهمان کشي» ، در روز تاسوعا از شبکه اول تلويزيون پخش کرد. فيلم سينمايي روز واقعه نيز براي چندمين بار در شب عاشورا از شبکه ۳ سيما پخش شد و در کنار آن ها سريال هاي جديدي چون مجموعه هاي «فرات» هم ارائه شد که تا حدي مي توان گفت اين نمايش ها دست خالي رسانه ملي را در عرصه نمايش در سال جاري به وضوح نشان داد.

در عرصه نمايش ، تلويزيون حرفي براي گفتن نداشت

فياض در اين زمينه به شدت از رسانه ملي انتقاد مي کند و معتقد است، در عرصه نمايش سيما هيچ حرفي براي گفتن نداشت.

دکتر ابهري نيز مي گويد: من آن قدر فيلم روز واقعه را از تلويزيون ديده ام که حتي ديالوگ هاي آن را نيز حفظ شده ام. در حالي که همان طور که شبکه هاي مختلف تلويزيون خود را موظف مي دانند ماه رمضان هر سال مجموعه هاي تازه نمايش دهند براي ايام محرم هم رسانه ملي بايد چنين تدارکي ببيند.

سال گذشته به دليل پخش اثر موفق مختارنامه، کوتاهي سيما براي مجموعه هاي نمايشي در محرم به چشم نيامد؛ اما امسال مثل سال هاي گذشته باز فقدان پخش آثار پرمخاطب نمايشي به چشم آمد.

پيشنهاد کارشناسان به رسانه ملي

در پايان اين گزارش از کارشناسان مي خواهيم پيشنهادهاي خود را به منظور بهبود ويژه نامه هاي ماه محرم رسانه ملي ارائه کنند که دکتر ابراهيم فياض با بيان اين که رسانه ملي ما مغز متفکر ندارد، مي گويد: رسانه اي مثل صداوسيما با اين حجم از مخاطبان بايد مغز متفکر داشته باشد تا برنامه سازان اين رسانه اقدام به برنامه سازي هاي مفيد و موثر کنند. ضمن اين که اين برنامه سازان خود بايد با محتواي معارفي آشنا باشند تا بتوانند برنامه اي تاثيرگذار بسازند.

دکتر مجيد ابهري نيز فقدان نوآوري و جذابيت را آسيب و ضعف اصلي برنامه هاي معارفي رسانه ملي مي داند و مي گويد: اين برنامه ها معمولا با محدوديت زماني مواجه است و در زمان محدودي و با سرعت و بدون توجه به کيفيت ساخته و روانه آنتن تلويزيون مي شود. علاوه بر آن به دليل شناخت نداشتن برنامه سازان معارفي از محتواهاي ديني يا دغدغه نداشتن در اين زمينه برنامه هاي بي خاصيت و فاقد جذابيت و نگاه هاي نوآورانه ساخته مي شود.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)