زيارت، پيوند عاطفی، تجديد عهد و طلب

در مدينه مطلبی طرح شد و نظمی از معانی را در ذهنم ايجاد کرد. مطلب اين بود که چگونه زائر پيامبر اکرم ص باشيم؟

نظرم اين بود که ما در صورتی از بهره‌های زيارت برخوردار می‌شويم که عاطفه و آگاهی ما از کسی که زيارتش می‌کنيم به اندازه‌ای باشد که بتوانيم شخصيت او را به روشنی تصور کنيم و پيوند خود با او را بيابيم.

پيوند عاطفی

بسياری از ما به راحتی با اباعبدالله ع ارتباط برقرار می‌کنيم. اين ارتباط، معمولاً عاطفی است. کسانی که با علم و آگاهی از شخصيت همه‌جانبه اين ولی خدا با او ارتباط برقرار می‌کنند، اندکند. بيش از هر چيز مصائبی که در يک نيم‌روز بر ايشان گذشته و از ابعاد گوناگون برای ما روايت‌شده عواطف ما را با او پيوند می‌زند. این در حالی است که ارتباط ما با ديگر امامان معصوم ع به سهولتِ ارتباط با حسين ع  نيست. اين برای آن است که آگاهی ما از آنان به اندازه‌ای نيست که به سادگی بتوانيم مؤلفه‌های وجودی آنها را در نظر بياوريم. اگرچه اعتقاد ما به همه معصومان يک‌سان است، ولی معرفت و آگاهی ما از آنان يک‌سان نيست. اگر با نهج‌البلاغه مأنوس بوده باشی ارتباط عاطفی و علمی تو با علی ع تقويت می‌شود. با اين زمينه، وقتی به ياد او می‌افتی منظومه‌ای از معانی بلند در وجودت شکل می‌گيرد و تو را با اميرمؤمنان ع همراه می‌کند.

تجدید عهد

تازه کردن ديدار تجدید عهد است. عهد معانی چندوجهی و عمیقی دارد. در دیدار و زیارت حجت‌های الهی عهدهای الهی تجدید و تازه می‌شود. عهدها و پیمان‌هايی که در فطرت و معرفت و آگاهی تو ريشه دارد. خاستگاه همه‌ی آنها پيوند انسان با مبدأ هستی است. (1) اگر او را شناختی آنگاه با رسول او و حجّت‌های او آشنا می‌شوی و در مسير دينی که با سرشتت هماهنگ است قرار خواهی گرفت. (2) تجديد عهد با اين ذوات مقدس بيش از هر چيز دينت را احيا می‌کند.

بهترين زيارت‌نامه‌

اکنون که به زيارت پيامبر خدا ص آمده‌ای، بهترين راه زيارت او قرآن است. حجم قابل توجهی از آيات کلام الهی در خطاب مستقيم با رسول خداست. در بسياری از اين آيات به‌گونه‌ای به صفات و مؤلفه‌های شخصيتی او اشاره شده يا به صراحت بيان شده است. قرآن با تذکّرها و تصويرهايی که از خوبی‌ها و شايستگی‌ها و پيشواي آن و الگوی تمام‌عيار آن می‌دهد پيوسته تو را به یاد نمونه‌ای شايسته می‌اندازد تا با ذکر او پيوندهای عاطفی و معرفتی‌ات را عميق و عميق‌تر کند. قرآن با يادآوری او به طور مستمر تو را به ثبت موقعيت فرامی‌خواند. بی‌ترديد اين ثبت موقعيت‌ها تو را از غفلت و غرور و اهمال دور کرده به ذکر و هشياری و طلب می‌کشاند. طلبی که نخست از خودت داری و سپس از او که امام و پيشوای توست.

زيارت‌نامه‌های معمول، با سلام و شهادت‌ها و شمارش خصلت‌های مَزور (کسی که زيارت می‌شود) آغاز می‌شود و با يادآوری و اعلام پيمان‌ها و تعهدات زائر به او ادامه يافته و با طلب‌ها و تمناها به فرجام می‌رسد. همه‌ی اين عناصر در قرآن کريم وجود دارد. سلام و صلوات به پيامبر با زيباترين شکل ممکن و شهادت‌ها و برشمردن خصلت‌های بی‌بديل رسول خوبی و مهربانی را در سراسر قرآن می‌بينی. پيمان‌ها و تعهدات انسان‌ها به خدا و رسول ص نيز فراوان است. بنابراين، قرآن بهترين زيارت‌نامه برای زيارت رسول خدا ص است.

درک فاصله و نياز و شکل‌گيری طلب و نجوا

وقتی به اين صفات در قرآن کريم می‌رسی، فاصله‌ی خود با آنچه را که بايد باشی درک می‌کنی، با درک اين فاصله، سه طلب در تو شکل می‌گيرد. نخستين طلب را از خود داری. تو که به ياد اسوه و الگوی برتر خودت افتاده‌ای، دلتنگ خودت خواهی شد. مرادم آن خودی است که بايد بدان برسی. خودی که فاصله‌ی خصلت‌ها و صفات خود را با رسول حق کم کرده و شبيه و شبيه‌تر به او شده است. آيا برای چنين شخصيتی از خودت دلتنگ نمی‌شوی. مگر رسول حق حجّت و ميزان نيست. مگر او اسوه و الگوی تو نيست. اگر او اسوه‌ی تو است. ميزان درک تو از خصلت‌ها و رفتار او با خصلت‌ها و رفتار خودت، تو را به درک فاصله‌ی ميان وضعيّت موجود و وضعيّت مورد انتظار می‌رساند. اين ادراک با دل‌تنگی نسبت به وضعيّت مورد انتظارت می‌شود. در وضعيّت مورد انتظار، کم‌ترين فاصله‌ی ممکن با حجّت و ميزان انسانيت و بندگی را داری. به ديگر سخن، در وضعيت مورد انتظار به بيش‌ترين قرب و هماهنگی با او می‌رسی. تصور اين معنی کافيست تا در سراسر وجودت احساس فراق و دل‌تنگی جريان پيدا کند.

 

طلب از خود

وقتی با تلاوت قرآن کريم به صفات رسول‌الله متذکر می‌شوی، به اقتضای لزوم تأسّی به او، گويی به يکی از مؤلفه‌های مقصدت متذکر می‌شوی. اين تذکّر زمينه طلب آن صفت از خودت را فراهم می‌کند. تو از خودت می‌خواهی که در مسير تشبّه به رسول خدا قرار گيرد و خود را با او همانندسازی کنی. اين طلب از خود، تو را نيازمند می‌کند. مسير طولانيست. فاصله تو با کسی که در اوج و قلّه انسانيت قرار دارد، فاصله کمی نيست و اين فاصله به سادگی کم نمی‌شود.

طلب از رسول مهربانی

تو برای کم‌کردن فاصله خصلت‌های خود با رسول خدا و همانندسازی خود با او نيازمند مربّی و امداد خود او هستی و چه مربّی و امدادگری بهتر از او که او را برای همين آفريده و بر انسان‌ها فرستاده‌اند. اين طلب سراسر وجودت را فرامی‌گيرد و تو را با واسطه فيض در هستی پيوند می‌زند. در اين حالت، زائری هستی که راهیِ دستيابی به صفات و خصلت‌های نورانی مزور خود برآمده‌ای. زيارت‌نامه تو در اين زيارت آکنده از علم و عاطفه کتاب الهی خواهد بود.

اين‌گونه می‌توانی پيوندی آکنده از عاطفه و نياز با هر يک از ذوات مقدس برقرار کنی و سرشار از شور و حال و مقام شوی. فرقی نمی‌کند، به زيارت پيامبر خدا ص بروی يا در بقيع و نجف و کربلا و کاظمين، مشهد الرضا يا سامرا باشی.

طلب از خدا

از آفريدگار می‌خواهی که پيوندی ناگسستنی ميان تو و آن آفريده‌ی يگانه‌ برقرار کند. پيوندی همه‌جانبه و شکوفا که تو را از رشادت و صلاحيت به ارشاد و اصلاح برساند. او و خاندانش تا قيامت با کتاب الهی‌ همراهند. خواسته‌ی تو از خدا آن است که همراه آن دو باشی تا قيامت. کتاب الهی آئين بندگيست و آنها بندگان ممتاز. اساساً همه‌ی عظمت و بزرگی آنها به بندگيشان است. خدای تعالی آنها را در همه‌ی آنچه نيازمند آن هستی نمونه و الگو قرار داده است. همانندی با آنها بهترين تجلّی پيوند تو با آنهاست. (3)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(1) بقره/ 2، 156: «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ؛ ما از آنِ خداييم و به سوى او بازمى گرديم.». (ترجمه قرآن بر اساس الميزان، سيدمحمدرضا صفوی)

(2) اصول کافی، ج 1، ص 336، باب في الغيبة: «اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي نَفْسَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي نَفْسَكَ لَمْ أَعْرِفْ رَسُولَكَ‏؛ اى خدا تو مرا به خود شناسا كن كه اگر تو شناسايم به خويش نفرمايى رسولت را نخواهم شناخت. اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي رَسُولَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي رَسُولَكَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَكَ‏؛ اى خدا تو رسولت را به من بشناسان و گرنه حجتت را نخواهم شناخت. اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي حُجَّتَكَ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِي حُجَّتَكَ ضَلَلْتُ عَنْ دِينِي‏؛ خدايا تو حجتت را به من بشناسان و گرنه از دين خود گمراه خواهم شد».

(3) مصباح المتهجد ، الشيخ الطوسي ، ص 773 – 774 : «اَللّهُمَّ اجْعَلْ مَحْياىَ مَحْيا مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَمَماتى مَماتَ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ ؛ خدايا قرار ده زندگيم را زندگى محمد و آل محمد و مرگم را مرگ محمد و آل محمد»



VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

سلام
حجکم مقبول و سعیکم مشکور
التماس دعا

سلام. متشکر. رزقکم الله.

سلام،
حجتان قبول و سعيتان مشكور،
حج نمايشي پرشكوه، از اوج رهايي انسان موحد از همه چيز جز او، و عرصه پيكاري فرا راه توسن نفس،و جلوه بي مانندي از عشق و ايثار، و آگاهي و مسئوليت، در گستره حيات فردي و اجتماعي است. پس حج تبلور تمام عيار حقايق و ارزش هاي مكتب اسلام است.

شما نيز كه ميهمان مائده معنوي بوديد و با اين زيارت بيشتر از گذشته مورد عنايت و توجه پروردگار و معصومان(ع) هستيد؛ بنده حقير را از دعاي خيرتان بي نصيب مگذاريد.

التماس دعا

سلام. متشکر. توصيف شما از مناسک حج زيبا و قابل توجه است. اميد که خود از همه‌ی اين معانی بلند برخوردار شويد و همواره موفق و برخوردار از الطاف الهی باشيد.