سالم‌سازی فضای مجازی با تولید انبوه محتوایِ «معروف»

  • دسته: مصاحبه
  • سعید بهمنی
  • بازدید: 48 views

خبرگزاری ایکنا
تولید انبوه محتوای «معروف» موجب سالم‌سازی فضای مجازی می‌شود

گروه وبلاگ و IT: موضوعی که در بحث امر به معروف و نهی از منکر باید با آن توجه کرد تولید انبوه محتوای معروف و گسترش فضای سالم دینی در این فضا است. این گستره آن‌چنان باید گسترش یابد که هر کاربر در مدت اتصال خود به صورت رندم به یکی از این فضاهای ایجاد شده متصل شود.

امر به معروف و نهی از منکر از فرایض دین مبین اسلام است که به قصد اصلاح هنجارهای اجتماعی وضع شده‌است. در عصر ما اینترنت و نرم‌افزار سهم و وقت زیادی از زندگی ما را به خود اختصاص داده‌است. اصلاح هنجارهای غیردینی در این فضا یک ضرورت انکارناپذیر است.

فضای مجازی به دلیل تکثر گفتمان در آن، قابلیت‌ها و آفت‌های برای امر به معروف و نهی از منکر دارد. اگر امر به معروف در فضای مجازی را مبتنی بر همکاری مشارکتی و بر اساس همفکری و فعالیت بر مبنای دانش و شناخت بدانیم «گفتمان» در فضای سایبر موجب ارتباط با مخاطب و گرویدن به سمت معروف است.

اما تکثر گفتمانی در فضای مجازی آفت امر به منکر را نیز دارد. در این فضا در عین‌حال که قابلیت تبلیغ برای تفکر ما وجود دارد این تکثر اجازه تبلیغ ضددینی را نیز در این فضا ایجاد می‌کند.

یکی دیگر از مزایایی انجام این فریضه در فضای مجازی برطرف کردن نارسایی‌های فرهنگی جامعه حقیقی است. جامعه ما نارسایی‌های فرهنگی بسیاری دارد، که می‌توان این نارسایی‌ها را در فضای مجازی مطرح و از این راه آنها را برطرف کرد.

یکی از مصادیق بارز نهی از منکر در فضای مجازی جلوگیری از تولید محتوای غیرمطلوب است که باید به شکل درست و قانونی خود رعایت شود. اما سؤال این است که با توجه به همان خصوصیت تکثر در این فضا چگونه باید از تولید این‌گونه محتواها جلوگیری کرد؟

فیلترینگ شاید اولین ایده‌ای باشد که به ذهن خطور کند اما یقیناً بهترین راه نیست. عبور از فیلترینگ برای کاربران حرفه‌ای این فضا چندان سخت نیست و صد البته این که قابلیت فیلر همه‌ این‌گونه محتویات وجود ندارد و مهم‌تر از این دو دلیل تعیین‌کننده این معیار چه چیزی و چه کسی خواهد بود؟

اما راه حل بهتری که به ذهن خطور می‌کند تولید انبوه محتوای معروف و گسترش فضای سالم دینی در این فضا است. این گستره آن‌چنان باید گسترش یابد که هر کاربر در مدت اتصال خود به صورت رندم به یکی از این فضاهای ایجاد شده متصل شود.

حجت‌الاسلام «سعید بهمنی»:

محیط مجازی می‌تواند زمینه بسیار مساعدی برای تذکر خوبی‌ها و هنجارها و هشدار نسبت به بدی‌ها و کج‌روی‌ها نیز قرار گیرد

حجت‌الاسلام «خدامراد سلیمیان»، مدیر گروه حدیث پژوهشکده انتظار نور، در گفت‌وگو با خبرگزاری قرآنی ایران(ایکنا)، در مورد اینکه آیا می‌توان مفهوم امر به معروف و نهی از منکر را وارد فضای مجازی کرد، گفت: مفاهیم دینی را می‌توان از طریق فضای مجازی منتقل کرد و این موضوع جزو بحث‌هایی است که مورد توجه علاقه‌مندان به مباحث دینی قرار گرفته‌است.

وی ادامه داد: طبیعی است که به تناسب زمان و پدید آمدن بخشی از فناوری‌هایی که به‌صورت بسیار سریع در جامعه انسانی رشد پیدا می‌کند، در خدمت گرفتن این ابزار در بیان موضوعات دینی بسیار کار پسندیده و مهمی است.

سلیمیان با اشاره به اینکه کسانی تلاش می‌کنند در راه‌های غیرصحیح از این ابزار روز استفاده کنند، اظهار کرد: برخی کاربران اینترنت که در راه‌های غیر اخلاقی فعالیت می‌کنند سعی دارند که تفکرات خودشان را رواج دهند و لحظه‌ای از استفاده از این ابزارها درنگ نمی‌کنند و به‌صورت فراگیر و فراوان از آنها استفاده می‌کنند.

مدیر گروه حدیث پژوهشکده انتظار نور متذکر شد: بنابراین به استخدام درآوردن ابزاری که نوپدید است و می‌تواند مخاطب بسیار وسیعی را مورد خطاب قرار دهد، برای ترویج مفاهیم دینی بسیار مهم است.

حجت‌الاسلام «سعید بهمنی»، مدیر گروه علوم قرآنی مرکز فرهنگ و معارف قرآن، مفهوم امر به معروف و نهی از منکر را مانند هر مفهوم دیگری قابل ورود به فضای مجازی دانست و گفت: با این پیش‌فرض که امر به معروف و نهی از منکر ماهیتاً‌ نوعی یادآوری و تذکر است.

وی ادامه داد: همان‌‌گونه که محیط مجازی می‌تواند زمینه بسیار مساعدی برای هر گونه آوازه‌گری و تبلیغ و در مراتب عالی‌تری محیط مساعدی برای آموزش و ارتقاء سطح آگاهی و مهارت‌های گوناگون باشد، می‌تواند زمینه مناسبی برای تذکر خوبی‌ها و هنجارها و هشدار نسبت به بدی‌ها و کج‌روی‌ها نیز قرار گیرد.

«علی کریمی»، مدیر پایگاه وبلاگ‌نویسان ارزشی، با اشاره به کارکرد اجتماعی امر به معروف و نهی از منکر گفت: اگر جامعه اسلامی را به‌عنوان یک موجود زنده فرض کنیم، لازمه مانایی این موجود پویایی آن است و پویایی آن با تغییر و تحول مداوم میسر و محقق می‌شود.

وی ادامه داد: جامعه اگر حرکت رو به جلو نداشته ‌باشد دچار جمود شده و در برابر تغییرات بیرونی که بر آن تحمیل می‌شود منفعل و در نتیجه مرگ آن رقم خواهد خورد و از طرفی جامعه‌ای که جواب‌گوی نیازهای اعضایش نباشد و خود را با شرایط روز وفق ندهد به ‌مرور زمان از گردونه خارج می‌شود. مرگ تمدن‌ها و فرهنگ‌ها بدین‌گونه رقم می‌خورد.

کریمی تصریح کرد: اینجاست که نقش امر به معروف و نهی از منکر که یک فریضه دینی با کارکرد اجتماعی است بروز و ظهور پیدا می‌کند.

این کارشناس اینترنت افزود: امر به معروف و نهی از منکر که یکی از فروع دین اسلام است اثرات و پیامدهایی دارد که علاوه بر حفظ دین، جامعه اسلامی را به سوی فلاح و رستگاری سوق می‌دهد.

وی ادامه داد: امر به معروف جامعه را رشد می‌دهد و نهی از منکر از سقوط آن ممانعت کرده و از انبار شدن انحرافات و خرافات در آن جلوگیری کرده و نشاط را در آن تزریق می‌کند. جامعه‌ای که در آن انتقاد سازنده رواج دارد از بی‌عدالتی و تبعیض و بداخلاقی‌های سیاسی و اقتصادی رنج نمی‌برد و در واقع می‌توان گفت که این فریضه سلامت جامعه را تضمین می‌کند.

حجت‌الاسلام و‌المسلمین «سیداحمد سجادی»، مدیر عامل مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان، درباره شبیه‌سازی مفهوم امر به معروف و نهی از منکر در فضای مجازی گفت: این مفهوم تنها به حوزه علمیه، دانشگاه و … محدود نمی‌شود. در فضای مجازی هم می‌توان این مفهوم را اجرایی کرد. چراکه کارگردانان این فضا انسان‌ها هستند. همان‌طور که در فضای واقعی نیاز به امر به معروف و نهی از منکر است، در فضای مجازی هم این نیاز وجود دارد.

وی یادآور شد: البته روش امر به معروف و نهی از منکر بسته به نوع رسانه به‌طور مثال در فیلم یا سخنرانی تفاوت دارد. بنابراین قالب و روش عملیاتی شدن این موضوع مبتنی به نوع رسانه متفاوت است.

«مهدی زارع»، مدیر کلوب نسل جوان و بلاگر «حکومت اسلامی» گروه پرسمان قرآن، امر به معروف و نهی از منکر را مسأله‌ای مختص فضای غیر مجازی ندانست و گفت: یک مسلمان در فضای مجازی نیز وظیفه دارد این واجب دینی که قرآن هم به اجرای آن سفارش کرده را بجا بیاورد.

وی ادامه داد: البته مشخص است که امر به معروفی که اثر‌گذار است در این فضا به علت چهره به چهره نبودن بسیار سخت‌تر است و باید با ملایمت بسیار زیاد و ایجاد اعتماد که شاید مدت‌ها طول بکشد صورت گیرد، چرا که هدف از امر به معروف و نهی از منکر صرف رفع تکلیف نیست، بلکه هدف اثر‌گذاری است.

حجت‌الاسلام «ناصر شهیدی»، پژوهشگر مرکز تخصصی فعالیت‌های پژوهشی حوزه علمیه، در‌باره امر به معروف و نهی از منکر در فضای مجازی گفت: امر به معروف و نهی از منکر یک دستور عمومی است و عموم رسانه‌ها باید با همکاری یکدیگر به گسترش این مفهوم بپردازند.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه امر به معروف و نهی از منکر فردی نیست و یک امر اجتماعی است و فضای مجازی هم بیشتر فضایی است عمومی و اجتماعی تا خصوصی و فردی می‌توان مفاهیم امر به معروف و نهی از منکر را وارد فضای مجازی هم کرد.

این استاد مهدویت اظهار کرد: امر به معروف و نهی از منکر یک دعوت عمومی به سوی خیر است بنابراین در خصوص گسترش این دعوت هیچ استثنایی وجود ندارد و از هر ابزاری می‌توان برای گسترش آن استفاده کرد، بنابراین استفاده از فضای مجازی برای امر به معروف و نهی از منکر می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد.

«فاطمه موسوی»، مدیر محتوایی پایگاه وبلاگ‌نویسان ارزشی، تصریح کرد: در هر جا که دین و شریعت اجازه بدهد می‌توان از بحث امر به معروف و نهی از منکر استفاده کرد و فضای مجازی برای رسیدن به مقصد الهی این فریضه بسیار سودبخش و مثمر ثمر خواهد بود.

حجت‌الاسلام «مهدی جلیلی»، متعلم کارشناسی ارشد مرکز تخصصی تبلیغ در حوزه علمیه قم و وبلاگ‌نویس «یادداشت‌های روحانی» امر به معروف و نهی از منکر را یک وظیفه مهم اجتماعی دانست و گفت: لازمه هر گونه اقدامی در جهت نهادینه کردن امر به معروف و نهی از منکر شناخت خود معروف و منکر و نیز شناخت زمینه‌هایی برای نیل به این وظیفه مهم اجتماعی است.

وی ادامه داد: بارها در مکان‌ها و زمان‌های مختلف شاهد بوده‌ام که دوستان با نیت امر به معروف و ترویج ارزش‌های دینی روی به سوی ترویج باورها و علایق خود آورده‌اند و متأسفانه گاهی اندیشه‌ها و باورهای آنها دقیقاً مطابق با احکام الهی نبوده‌است.

با توجه به گزارش بالا می‌توان گفت در فضای داوطلبانه اینترنت بلاگران نقش اساسی در تولید محتوا دارند. اینجا است که نهادهای وبلاگی دینی باید ورد عرصه شوند و بلاگرن فعال را به سمت تولید محتوای دینی و معروف تشویق کنند.

نهاد دینی باید وظیفه‌ای را که بر دوش دارد درست انجام بدهد، برای مثال دفتر توسعه وبلاگ‌های دینی وظیفه تلاش در راه توسعه و غنی‌سازی فضای فرهنگی جامعه با تأکید بر وبلاگ‌ها و تصحیح ناهنجاری‌های جامعه را دارد. این نهاد باید با آموزش نحوی صحیح تولید محتوا به بلاگران در این راه کوشا باشد.

همچنین نهادهای که در مراکز دینی فعال هستند رسالتی بالاتر دارند چرا که باید متخصصان دینی را نیز بلاگر کنند. در حقیقت با این عمل انقلابی در تولید محتوای دینی رخ خواهدداد.

+ نوشته شده در  سه شنبه سوم دی ۱۳۸۷ساعت ۲۱:۱۷  توسط سادات علوی